'Een miljard mensen keek naar de opening van de Olympische Spelen'

De aanleiding

„Miljard mensen getuige van magische opening Spelen”, kopten de websites van onder meer Trouw en het Algemeen Dagblad op 28 juli, naar aanleiding van een bericht van persbureau ANP. Een miljard? „Dat lijkt mij aan de hoge kant”, schrijft nrc.next-lezer Niels Scholte-Albers, „denkende aan mensen met honger, slaap, dan wel een aversie tegen sport. Mijn vader daarentegen denkt dat ik de sportbeleving in ontwikkelingslanden onderschat.” Werd de openingsceremonie van de Olympische Spelen in Londen echt door een miljard mensen bekeken? next.checkt zoekt het uit.

Waar is het op gebaseerd?

Volgens het ANP-persbericht waarop de Nederlandse media zich baseerden, zijn het een miljard kijkers „naar schatting van de Britse regering”. Ook nagenoeg alle Britse media berichtten over dit getal. De uiteindelijke bron is te herleiden naar een nieuwsbericht van omroep BBC, die de wereldwijde uitzendrechten bezit voor de Olympische Spelen.

Desgevraagd zegt een woordvoerder van de omroep niet op de hoogte te zijn van het bewuste aantal. Na enig nazoekwerk weet de woordvoerder te vertellen dat de BBC voor het nieuwsbericht geen gebruik heeft gemaakt van data, maar dat het „een zeer grove schatting” is op basis van de kijkcijfers van de openingsceremonie van de Olympische Spelen in Peking in 2008. Die zijn destijds geschat op ongeveer 842 miljoen.

En, klopt het?

De wereldbevolking wordt vandaag de dag geschat op ongeveer 7,03 miljard mensen. Volgens de bewering van de BBC zou dus bijna eenzevende van alle mensen op aarde naar de openingsceremonie van de Olympische Spelen hebben gekeken.

Verschillende instituten houden landelijke kijkcijfers in eigen land bij. Stichting Kijkonderzoek doet dat bijvoorbeeld in Nederland. Volgens de stichting werd de openingsceremonie door 2,8 miljoen Nederlanders op televisie gevolgd. Het in Frankrijk gevestigde Eurodata TV Worldwide doet onderzoek naar mondiale kijkcijfers. Voor de openingsceremonie van de Olympische Spelen 2012 hebben zij kijkcijfers verzameld van wat zij hun ‘kerngebieden’ noemen: de Verenigde Staten (40,7 miljoen kijkers), Groot-Brittannië (23,5), China (22,2), Frankrijk (8,7), Duitsland (7,6), Spanje (5,6) en Italië (5,5). In totaal zijn deze gebieden samen dus goed voor 113,8 miljoen kijkers. Of 116,6 miljoen, wanneer je de Nederlandse meerekent.

Deze landen hebben een gezamenlijk inwonertal van ongeveer 2 miljard mensen. In door Eurodata onderzochte kerngebieden woont dus ongeveer 28 procent van de wereldbevolking, maar deze landen leveren slechts 12 procent van de 1 miljard kijkers. 88 procent van de kijkers – 883,4 miljoen – moet dan elders wonen.

Dat is hoogst onwaarschijnlijk. Want volgens televisieonderzoeksbureau Idate zijn wereldwijd anno 2012 zo’n 1,4 miljard huishoudens in het bezit van een televisie. Ongeveer de helft daarvan valt binnen het ‘kerngebied’ van Eurodata. Dat zou betekenen dat de overige 883,4 miljoen kijkers de opening van de Spelen hebben gezien op de ongeveer 700 miljoen televisieaansluitingen buiten het kerngebied. Dat is misschien niet onmogelijk, maar niet erg waarschijnlijk. Volgens een grove schatting van Eurodata – op verzoek van next.checkt – keken wereldwijd maximaal 500 miljoen mensen naar de opening, en waarschijnlijk minder.

Dat ligt ruim onder de kijkcijfers voor de opening van de Olympische Spelen in Peking in 2008, die worden geschat op 842 miljoen. Daarvoor heeft Eurostat een verklaring: Azië is met 52,4 procent van alle televisieaansluitingen de grootste markt ter wereld, en daarbinnen heeft China met 63 procent veruit de meeste televisieaansluitingen. China bezit eenderde van de televisieaansluitingen wereldwijd. Dit jaar was het middenin de nacht toen de openingsceremonie daar werd uitgezonden. Dat verklaart waarom er ‘slechts’ 22,2 miljoen Chinezen keken. Het betekent ook dat het zeer onwaarschijnlijk is dat de andere Aziatische landen dit jaar extreem meer kijkers hadden, wat wel nodig zou zijn om aan de miljard te komen.

Conclusie

Verscheidene Nederlandse en Britse media berichtten vorige week dat de openingsceremonie van de Olympische Spelen door een miljard mensen werd bekeken. Dat is bijna eenzevende van de wereldbevolking. Navraag bij de BBC wijst uit dat het gaat om „een zeer grove schatting” die niet op data is gebaseerd. Wereldwijde kijkcijfers van de opening zijn er niet, maar wel van een aantal kerngebieden waaronder China en de VS. Die cijfers maken het zeer onwaarschijnlijk dat inderdaad een miljard mensen keek. Waarschijnlijker is dat het zelfs onder de 500 miljoen kijkers ligt, maar bewijzen kunnen we het niet – er zijn geen precieze cijfers. Daarom beoordeelt next.checkt de uitspraak dat „een miljard mensen naar de opening van de Spelen hebben gekeken”, als ongefundeerd.