Clegg zet Cameron klem

Engeland beschouwt zichzelf graag als de „mother of parliaments”. Dat predicaat roept het beeld op van een moderne democratie. Maar in Londen bevindt zich ook het meest archaïsche parlementaire gremium ter wereld: het House of Lords. Het Hogerhuis heeft 765 leden die niet zijn gekozen door de burgers maar hun zetel danken aan een benoeming door de Kroon, hun geboorterecht of hun positie in de kerk.

Het gezelschap van edellieden, bisschoppen en rechters spreekt vooral tot de verbeelding als exponent van het Britse traditionalisme. Sinds de hervormingen eind vorige eeuw heeft het House of Lords wat terrein moeten prijsgeven. Maar het Hogerhuis is niet tot folklore gereduceerd. Het House of Lords speelt een rol bij de wetgeving en heeft ook enige macht om de regering uit het House of Commons te controleren.

De Lords oefenen invloed uit, ook positieve. Zo gaat het Hogerhuis er prat op dat het heeft bijgedragen aan een verbod op uithuwelijken en aan gelijke pensioenrechten voor vrouwen.

Maar met representatieve democratie heeft dit orgaan weinig van doen. Vandaar dat de Liberaal-Democraten (LibDem), de derde partij in het Verenigd Koninkrijk, het Hogerhuis willen hervormen tot een senaat die grotendeels wordt gekozen.

Toen de Conservatieven de LibDems in 2010 nodig hadden voor een regeringsmeerderheid, kon partijleider Clegg dit ‘kroonjuweel’ binnenslepen. Maar nu het op een wet aankomt, laat premier Cameron verstek gaan.

Tegelijkertijd eist hij wel steun van Clegg voor de herverkaveling van de kiesdistricten voor het Lagerhuis. In een districtenstelsel, ook het Britse, zijn de grenzen van de kieskringen geen neutrale techniek maar een politieke zaak. Als districten worden opgeheven of herschikt, kan dat zetels opleveren. Het plan van Cameron, die het aantal districten van 650 tot 600 wil terugbrengen, zou in het voordeel van de Tories zijn. Getergd door de woordbreuk van de premier heeft Clegg ‘nee’ gezegd.

Clegg heeft gelijk. Hervorming van het kiesstelsel, dat door het zwart-witkarakter zo duidelijk lijkt maar politieke minderheden bijna altijd buitensluit, is dé bestaansreden van zijn partij. Bovendien kan hij niet langer tolereren dat de Conservatieven de LibDems als stemvee behandelen. Vergelding is een geijkt politiek wapen, zeker nu Cameron coalitiegenoot Clegg nodig heeft om zijn macht te kunnen behouden.

Tot voor kort kon Cameron teren op zijn natuurlijke politieke talent. Nu zal blijken of hij het ambacht van de machtspolitiek ook beheerst.