Z-Soedan en Soedan leggen ruzie olie-inkomsten bij

Na zware internationale druk hebben beide landen een deal gesloten over olie. Maar die wordt alleen van kracht als ze het ook eens worden over hun omstreden grenzen.

Zuid-Soedan en Soedan hebben in het weekeinde in Ethiopië een commercieel dispuut opgelost over olie-inkomsten. Maar het akkoord wordt alleen van kracht als beide landen het ook eens worden over hun omstreden grenzen. Het conflict leidde eerder dit jaar bijna tot een oorlog. Vertegenwoordigers van beide landen spreken over „een doorbraak”, maar Zuid-Soedans minister van Informatie, Barnaba Marial Benjamin, zei vanochtend „dat er eerst nog veel andere problemen moeten worden opgelost”.

De onder auspiciën van de Afrikaanse Unie bereikte overeenkomst werd onder grote buitenlandse druk gesloten. Dit weekeinde verliep een deadline van de Verenigde Naties, waarna er zonder een akkoord sancties zouden worden afgekondigd tegen beide landen.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Hillary Clinton, bezocht eind vorige week de Zuid-Soedanese hoofdstad Juba en oefende eveneens grote druk uit. „Een percentage van iets is beter dan een percentage van niets”, zei ze over het oliedispuut. Enkele uren later werd het akkoord bekend gemaakt.

Zuid-Soedan blijkt de meeste concessies te hebben gedaan. Na het bereiken van zijn onafhankelijkheid vorig jaar juli kwam driekwart van de olievelden aan Zuid-Soedan toe, maar de pijpleiding en de raffinaderijen liggen in Soedan.

Soedan eiste aanvankelijk 36 dollar per vat voor de doorvoer van olie via zijn grondgebied. Zuid-Soedan weigerde en benadrukte dat bijvoorbeeld Tsjaad één dollar per vat betaalt voor export over het grondgebied van Kameroen. Zuid-Soedan gaat nu akkoord met ongeveer 10 dollar per vat aan transitkosten.

Zuid-Soedan draaide vanwege de ruzie met zijn noorderbuur in januari de oliekraan dicht en ontwikkelde plannen om een alternatieve pijpleiding aan te leggen, zuidwaarts via Kenia. Dit zal echter zeker drie jaar gaan duren. Pagan Amun, de hoofdonderhandelaar aan Zuid-Soedanese kant, zegt dat de voorbereidingen voor een nieuwe pijnleiding doorgaan en dat het akkoord met Soedan voor drieënhalf jaar zal gelden. Om schade aan de olie-installaties te voorkomen, duurt het mogelijk zes maanden om de gehele olieproductie weer op te starten.

Na de afscheiding van Zuid-Soedan raakte de economie van Soedan in een neerwaartse spiraal als gevolg van het verlies van olie-inkomsten. Zuid-Soedan belooft Soedan ruim drie miljard dollar te betalen als compensatie. Dat is een derde van het gat dat in de Soedanese begroting is ontstaan door het verlies aan olie-inkomsten. De Soedanese regering trok de afgelopen maanden subsidies op voedsel en brandstof in en die bezuinigen leidden tot aanzienlijke sociale onrust in verscheidene steden. Hoewel deze beroering niet tot een algehele opstand in Soedan heeft geleid, betekent het wel een ongekend grote bedreiging voor het voortbestaan van het regime van president Omar al-Bashir.

Politieke besluitvorming in Soedan is deze maand op een laag pitje gezet wegens de ramadan en politici in de hoofdstad Khartoum zeggen dat pas later deze maand besluiten rond de uitvoering van de overeenkomst kunnen worden verwacht.

De Soedanese regering benadrukt dat er eerst „veiligheidszaken” moeten worden beslecht, zoals onenigheid over de grenzen, de status van de half miljoen Zuid-Soedanezen in Soedan en hoe de schuldenlast van 39 miljard dollar wordt verdeeld. Beide landen beschuldigen elkaar er bovendien van rebellen op elkaars grondgebied te steunen.