Ware grootsheid

Steeds meer mensen slikken dus medicijnen tegen ADHD, omdat ze af willen van bepaalde symptomen. Symptomen als (en dit heb ik even opgezocht) ‘volgt aanwijzingen niet op’, ‘staat vaak op in situaties waar verwacht wordt dat men blijft zitten’ en ‘mengt zich zomaar in gesprekken’.

Waarom plakken mensen een label op zulk gedrag? Misschien omdat, als pijn en verdriet laten zien wie je werkelijk bent (zie mijn vorige column), een medisch probleem het ultieme bewijs vormt. Dat maakt het officieel – ik lijd dus ik besta.

Of zijn klassen en kantoren gewoon te geestdodend? Komt de rusteloosheid voort uit al die cijfers en targets die moeten worden gehaald?

Nee, zeggen de kenners, ADHD is een ziekte. Een aandoening en een stoornis. Het bewijs daarvoor ligt (natuurlijk) in de hersenen. Hersenen maken tegenwoordig alles echt. Die van ADHD-patiënten zijn kleiner, of in ieder geval het rechterdeel ervan. Waarschijnlijk worden er minder verbindingen gemaakt.

Maar alleen omdat iets afwijkt van de norm, betekent dat niet dat het ook een ziekte is – de hersenen van homoseksuele en heteroseksuele mannen verschillen net zo goed van elkaar.

De filosofe Hannah Arendt zei ooit dat statistieken allesbehalve onschuldig zijn. Want als eenmaal bepaald is wat het gemiddelde is, wordt de afwijking al snel een probleem – iets wat moet worden opgelost. In The Human Condition schrijft ze: ‘De samenleving verwacht van haar leden een bepaald soort gedrag, ze legt een ontelbare hoeveelheid regels op die allemaal de neiging hebben haar leden te ‘normaliseren’, om spontaan gedrag of uitzonderlijke prestaties uit te sluiten.’

En dus wordt onvoorspelbaarheid een probleem. Of een ziekte zelfs.

Ook Michael Phelps, sinds deze Spelen de succesvolste olympiër aller tijden, heeft ADHD. Daarom bracht zijn moeder hem vroeger naar het zwembad, zodat hij wat van zijn overtollige energie kwijt kon. Als ze hem medicijnen had gegeven, had dat niet gehoeven. Dan was hij gaan zitten als dat van hem werd verwacht. Dan had hij nu misschien netjes op een kantoor gewerkt om andermans cijfers en targets te halen.

Gelukkig zijn er nog afwijkingen en uitzonderingen. Want uiteindelijk ligt alleen daar ware grootsheid in.