Paul Claes wint Adele Mellen Prize

Paul Claes (Foto Vincent Mentzel)

De Vlaamse schrijver en literatuurwetenschapper Paul Claes heeft vorige week woensdag de Amerikaanse Adele Mellen Prize gekregen voor zijn studie over het modernistische gedicht The Waste Land van T.S. Eliot. De jury prees Claes vanwege zijn  “voorname bijdrage aan de wetenschap”. 

“Eindelijk zal The Waste Land in de Angelsaksische wereld gelezen en begrepen kunnen worden”, zei de Vlaamse literatuurwetenschapper Paul Claes uitdagend op de website van het magazine Knack toen de Engelse vertaling van zijn studie over het gedicht van T.S. Eliot verscheen. Claes’ studie wordt gekenmerkt door een autobiografische lezing van The Waste Land. In Claes’ lezing staat Het Barre Land voor het onvruchtbare, ‘barre’ huwelijk van Eliot. Enkele verzen zouden specifiek verwijzen naardiens impotentie en naar de affaire die zijn vrouw Vivien gehad zou hebben met een van zijn vrienden, de Engelse filosoof en wiskundige Bertrand Russell.

Het onderzoek van Claes verscheen samen met een vertaling van het gedicht in 2007 al in het Nederlands bij uitgeverij De Bezige Bij. Ilja Leonard Pfeijffer was daar in NRC Handelsblad destijds bijzonder sceptisch over. Pfeijffer stelde dat Paul Claes het gedicht goed vertaald en becommentarieerd had, maar niet helemaal goed begrepen had: “Volgens Claes ziet Eliot ‘in zijn overspannen verbeelding overal seksuele symbolen’. Je kunt je afvragen wiens verbeelding hier nu overspannen is. Maar van mij mag hij. Als Claes graag overal slappe piemels ziet in poëzie, wie zijn wij dan om hem dat pleziertje te misgunnen? Maar één ding mag hij niet. Hij mag zijn particuliere fantasieën niet aan ons opdringen door ze te vermommen als een wetenschappelijk verantwoorde interpretatie die bij nadere beschouwing op niets anders stoelt dan pseudo-wetenschappelijk dilettantisme en opzettelijke misleiding.”

Paul Claes reageerde in dezelfde krant fel op de aantijgingen: “Ilja Pfeijffer probeert in zijn recensie mijn interpretatie van Eliots ‘The Waste Land’ onderuit te halen en stelt daarbij alleen zijn eigen onwetendheid ten toon. Zo beweert deze graecus bij voorbeeld dat het Griekse phleps, `ader`, op zichzelf nooit `fallus` betekent. Hij dwaalt.”

Een van de eerste academische publicaties van Claes was de studie De mot zit in de mythe (1984), over de schatplichtigheid van Hugo Claus aan de klassieken. In 1988 schreef Claes met Echo’s echo’s (1988) een succesvol en vaak herdrukt handboek over het intertekstuele lezen. A Commentary on T.S. Eliot’s Poem The Waste Land: The Infertility Theme and the Poet’s Unhappy Marriage verscheen eind juni in New York bij uitgeverij Mellen Press.