Met z'n allen jammen op Sziget

Jam de la Crème brengt Nederlandse muzikanten ‘spontaan’ samen op Sziget. Van rockers tot jazzcats.

Muziekjournalist

Morgen presenteert muzikantencollectief Jam de la Crème zich op een van de grootste en populairste muziekfestivals van Europa: Sziget, op het Obuda-eiland in de Hongaarse hoofdstad Boedapest. In de ‘grootste jamsessie van Nederland’ gaan pop- en jazzmuzikanten uit bands van onder meer Kyteman, Anouk, Caro Emerald, The Deaf, Wired Paradise en Tin Men & The Telephone dagelijks drie uur jammen, al dan niet met lokale musici. Sziget begint vandaag.

Jazzbassist Mark Haanstra (Wired Paradise) ziet er naar uit. „Een geweldige gelegenheid om in aanraking te komen met musici uit verschillende genres”, zegt. Hij laat zijn ‘roadtrip’ door Europa speciaal eindigen op Sziget. „De uitdaging is samen iets gemeenschappelijks te vinden voor een groot publiek.”

Jam de la Crème, in 2010 winnaar van de Haagse Popprijs voor ‘Beste Haagse initiatief’, brengt artiesten uit verschillende hoeken van de muziekscene bij elkaar. Op zijn eigen jaarlijkse festival in Scheveningen, maar ook op Oerol, Crossing Border en Elb Jazz in Duitsland, worden dj’s en musici uit de afrobeat, electro of garagerock, ‘spontaan’ aan elkaar gekoppeld. Zo deelt de ervaren jazzmusicus het podium met de jonge punkdrummer.

Improviseren, zegt organisator en The Deaf-bandlid Janneke Nijhuijs, is misschien wel de meest sensitieve manier van musiceren. „Alles draait om chemie, elkaar aanvoelen en luisteren want er zijn geen muzikale afspraken om op terug te vallen, die ontstaan tijdens het spelen.”

De spanning is groot, er staat zeker vlak voor ze opmoeten best wat druk op. Dat kan bijzondere muziek opleveren, vult mede-organisator Evelien Zwart aan.

Geschoold of autodidact. Jong of oud. Zwart en Nijhuijs selecteren de muzikanten op basis van een ‘open’ houding. Je hebt je immers vooral te voegen in het collectief en een jamsessie is zowel vurig als grillig.

Maar, de spanning die ontstaat tussen verschillende stijlen en karakters kan ook een ‘creatieve clash’ veroorzaken. Hier vanuit kunnen nieuwe sounds en samenwerkingen ontstaan. Een voorbeeld daarvan is Janneke Nijhuijs zelf met haar rockband The Deaf. Die ontstond op de eerste editie van het Jam de la Crème festival. „Die sessie met gitarist/zanger Spike (Di-rect) en drummer Kit Carrera was zo gaaf dat we het er niet bij wilden laten zitten.”

Vooral in het verrassingseffect schuilt de aantrekkelijkheid - niemand weet hoe het gaat klinken en geen sessie is hetzelfde. Maar ook publiek, sfeer en omgeving beïnvloeden de muziek. De uitnodiging voor het zomerse Sziget-festival liep via de Nederlandse promotor Elroy Thümmler, die het zag als een mooie uitwisseling. De dertig muzikanten konden naar Hongarije afreizen dankzij bijdrages van Music City the Hague, het Fonds Podium Kunsten, en The Hague Music export.

Op Sziget bewaken vier muzikale leiders de grote lijn in de jamsessies. Dat is nodig om chaos te voorkomen, zoals bijvoorbeeld op theaterfestival Oerol waar enthousiastelingen spontaan het podium opsprongen. En het tegenovergestelde is ook niet de bedoeling: niets vervelender dan een futloze, onsamenhangende improvisatie zonder kop noch staart, waar iedereen zijn eigen kunstje staat te doen.

Een van de sessieleiders is bassist Lucas Dols (Tin Men & The Telephone). Hij beschouwt zich als een soort ‘producer’ van de band: „je voegt muzikanten toe, laat ze wisselen of stuurt ze het podium op met een muzikale opdracht. Dat kan zijn dat ze de groove moeten veranderen of een energieboost moeten geven aan de band.” Het grote verschil met andere sessies – de bassist voert ook de jamsessie in café Nel op maandag in Amsterdam aan – is volgens Dols dat er bij Jam de la Crème geen ‘liedjes’ worden gespeeld die de muzikanten al kennen. „Bij jazzmuzikanten is het heel gebruikelijk om ‘standards’ te spelen in een jam”, zegt Dols, „maar er zijn dan altijd wel vaste patronen, zoals een doorlopend akkoordenschema en ritme. Als popmuzikanten gaan jammen is er vaak de neiging om heel lang te blijven jammen op één akkoord en allemaal te soleren, terwijl het voor het publiek saai en eentonig is.” Dols is vastbesloten „iedereen op scherp te zetten”. „Ik probeer de kwaliteit te halen uit de combinaties van muzikanten.”