Je jeugd als een horrorfilm

Eddo Hartmann: Hier woont mijn huis. Lannoo, € 29,99 ****

Het ouderlijk huis dat Eddo Hartmann 21 jaar geleden ontvluchtte kon hij, vlak voordat het volledig zou worden opgeschoond, nog eenmaal bezoeken. Wat hij aantrof was precies zoals hij het zich herinnerde hoe het was toen hij met zijn moeder en broer uit het huis vluchtte. Op de avond van 17 oktober 1987 had zijn vader, erger dan alle voorgaande keren, een woedeaanval gekregen. Zijn moeder had haar zonen al gevraagd haar te helpen als het een keer uit de hand mocht lopen, als vader haar iets aan zou proberen te doen. En dat gebeurde die bewuste avond bijna.

Hartmann is nooit meer in het huis teruggeweest. Zijn vader bleef er wonen en heeft alles gelaten zoals het was toen zijn gezin vertrok. De meubels, het bloemetjesbehang, het speelgoed en de tekeningen van de jongens. Overal waren nog de sporen zichtbaar van een gezin. Het was alleen veel rommeliger geworden.

Het is haast niet voor te stellen hoe het is om zo ineens je eigen jeugd in te stappen. Het idee lijkt mooi, maakt nieuwsgierig, maar is vooral beangstigend. En dat is ook het gevoel dat de foto’s teweegbrengen. Een ogenschijnlijk prachtig interieur uit vervlogen tijden krijgt een bijna horrorachtige lading. Waar de hersenen ons redden door herinneringen te vervagen en vervormen, is dit een te heftige confrontatie met een nare, intact gebleven werkelijkheid.

De tekst voorin het boek van Douwe Draaisma, hoogleraar geschiedenis van de psychologie, geeft handvatten voor overdenkingen, als een hersenoefening voor inleving in zo’n situatie. Daarmee is het des te specialer om te zien hoe Hartmann het huis systematisch fotografeert. Als een archeoloog gaat hij te werk, met als doel zo helder en volledig mogelijk te zijn om geen detail te missen. Misschien heeft dit hem houvast gegeven om zijn pijnlijke verleden te bevatten, om het te verwerken. Het resultaat is in elk geval als een goede, mooie horrorfilm. Een vreemd soort genieten.

De gelijknamige tentoonstelling is tot 16/9 te bezoeken in Museum Dr. Guislain in Gent