Een zeldzame tirade tegen de dorst naar goud

„Laten we eens stoppen met die medaillegekte, laten we nou eens gewoon genieten van sport, of is dat onmogelijk geworden in ons systeem waarin goud zich vertaalt in eer, banen, cash, auto’s en huizen?”

In het collectieve gejuich over de aanhoudende Chinese successen op de Olympische Spelen valt het afwijkende geluid van sportcommentator Liu Hongbo, de Mart Smeets van China, meteen op. Directe aanleiding voor zijn ongecensureerde tirade in een Shanghaise ochtendkrant was niet alleen de „beschamende” poging van twee Chinese badmintonspeelsters om opzettelijk een wedstrijd te verliezen. Wat hem vooral had geschokt was het bericht dat de gouden schoonspringster Wu Minxia niet wist dat haar opa en oma al een jaar geleden waren gestorven en ook niet dat haar moeder met borstkanker in het ziekenhuis ligt. Wu Minxia had ruim een jaar lang in bijna totale afzondering geleefd om zich op Londen voor te bereiden. De beslissing haar niet te informeren over de drama’s in de familie was genomen door haar vader en niet door haar coach of andere sportautoriteiten. Haar calculerende vader wilde „de balans” van zijn dochter in haar streven naar goud niet verstoren.

De obsessie met gouden medailles is verweven met het unieke Chinese sportsysteem, dat is geperfectioneerd met maximaal internationaal prestige, van mianzi (gezicht, status) als doel. Maar het zijn ook families op het platteland, en soms zelfs complete dorpen, die van jong geselecteerde talenten verwachten dat zij in de toekomst op goud gaan jagen.

Goud vertaalt zich in reclamecontracten met grote Chinese en internationale merken, zoals Li Ning, Nike, BMW en Mercedes-Benz. Goud winnen opent vrijwel onmiddellijk de weg naar rijkdom.

Een nieuw huis kopen voor haar ouders die in Hangzhou in een flatje van 27 vierkante meter wonen, is het eerste wat de 16-jarige zwemster Ye Shiwen zal doen zodra zij met haar twee gouden medailles thuis is gekomen. De suggestie van Amerikaanse zijde dat zij doping heeft gebruikt en haar waardige reactie op deze aantijging hebben haar marktwaarde natuurlijk vergroot.

Sportcommentator Liu weet dat zijn veel geciteerde commentaar tegen het verhogen van het „bruto binnenlands product van de sport” en de „medaillemanie” tot niets zal leiden. Maar dat hij de ruimte durft te nemen en die ook krijgt van zijn krant om kritiek te uiten op het nationale sportsysteem, de heilige graal in communistisch China, is voor mij tot nu toe het boeiendste moment op de Spelen. Een echt klompje goud in de verbale en visuele vloedgolf die vanuit Londen over China spoelt.

Correspondenten kijken elke dag vanuit de hele wereld naar de Olympische Spelen, van 27 juli tot en met 12 augustus in Londen. Daarna wordt de rubriek In Nederland hervat.