Chinezen zien... een onmachtig continent

Gaat Europa ten onder aan de eurocrisis? Scheurt het Oude Continent uiteen? Terwijl Europa met vakantie is, groeit in de Verenigde Staten en China de frustratie over het onvermogen van de Europeanen hun problemen aan te pakken. In gesprekken met twee analisten registreren correspondenten Guus Valk en Oscar Garschagen vanuit Washington en Shanghai onbegrip en bezorgdheid over het Europese falen.

Wekelijks, soms dagelijks zelfs, moet Liu Mingli (43) vragen beantwoorden van de hoogste leiders van China over de Europese Unie en de eurocrisis. „Europa is voor ons een vreemd beest dat ons door de dreigende afbraak van de eurozone veel schade kan berokkenen. Onze leiders maken zich daar grote zorgen over. Dat merk ik aan de voortdurende vragen”, zegt Liu. Hij is econoom bij het Instituut voor Hedendaagse Internationale Relaties, een aan het bureau van president Hu Jintao verbonden denktank. Hij had nooit gedacht dat hij nog eens als ‘Europa-expert’ bekend zou worden, maar dat is na verschillende optredens in het Chinese 7-uurjournaal en interviews in grote kranten wel gebeurd. „Op tv moet ik vaak nog uitleggen dat Europeanen in verschillende landen met verschillende talen wonen.” Met een ironische grijns: „Veel Chinezen vinden nou eenmaal dat alle westerlingen op elkaar lijken.”

Lukt dat, Europa en de eurocrisis uitleggen?

„Voor de meeste Chinezen is Europa ver weg. Chinezen moeten hard werken en hebben geen geld en tijd om te reizen en boeken over de EU te lezen. Ze kennen de beroemdste voetballers.”

Europa is China’s belangrijkste afzetmarkt. Mede door de eurocrisis daalt de groei en stijgen het aantal fabriekssluitingen en de werkloosheid. Neemt China Europa dat kwalijk?

„Nog niet. Als iemand zijn werk verliest geeft hij de bazen van de fabriek de schuld. Het is ook moeilijk iemand de schuld te geven in Europa. Deze crisis is veroorzaakt door de VS. Niet door Europa.”

Chinese leiders, onder wie premier Wen Jiabao, steunen openlijk de Duitse kanselier Merkel.

„Ja, voluit. Duitsland wordt gezien als de kern van Europa en we hebben bijzondere vriendschappelijke en economische banden. De Duitse eis aan de zuidelijke Eurolanden dat zij hervormen is correct en rationeel. Daar staat tegenover dat Duitsland en ook Nederland moeten accepteren dat het kleine Griekenland en ook Spanje hulp nodig hebben.”

Want anders..?

„..ontploft de euro en ontstaat er een mondiale financiële crisis met alle gevolgen voor de wereldhandel. Een exportland als het rijke Nederland met een sterke financiële sector en de haven van Rotterdam zal het dan heel erg moeilijk krijgen.”

China eveneens.

„Jazeker, maar wij kunnen terugvallen op een binnenlandse markt waarvan de ontwikkeling nog een lange weg te gaan heeft. Overigens denk ik niet dat het somberste scenario, de afbraak van de eurozone, te beginnen in Griekenland, realistisch is. Juist vanwege de catastrofale gevolgen van de ondergang van de euro denken wij dat de eurozone intact blijft. Onze experts op de ambassades in Berlijn en Brussel zijn het eens met deze inschatting.”

Kan China helpen met kapitaal?

„Een Chinees spreekwoord zegt: ‘als geld het enige probleem is, is er geen probleem’. De eurocrisis is niet met Chinees geld op te lossen, want de eurocrisis is geen schuldencrisis, maar een banken- en begrotingscrisis en misschien een Europese politieke crisis. Er zijn bovendien geen euro-obligaties waarin wij kunnen investeren. Europa kan alleen zichzelf helpen. Wij kunnen slechts waarschuwen voor de gevolgen als Europa dat niet doet.”

Bovendien zal directe financiële hulp aan Europa op veel verzet stuiten in China?

„Europa is in Chinese ogen heel rijk. We hadden onlangs in Peking overstromingen waarbij 77 mensen omkwamen. In mijn buurt was er een geldinzameling om de slachtoffers te helpen. Mensen weigerden te geven omdat zij dat een overheidstaak vinden. Mijn buurman vroeg zich af waarom wij hulpgeld naar Afrika sturen terwijl we hier in Peking geen goed waarschuwingssysteem voor calamiteiten hebben. Op de blogs las ik die mening in honderdduizendvoud. Rijk Europa helpen met geld zou helemaal niet begrepen worden. Wij zijn geen democratie, maar onze leiders moeten rekening houden met dit soort gevoelens.”

Wat is voor China de gewenste uitkomst van de eurocrisis?

„Stabilisering door de creatie van een bankenunie en een begrotingsunie. Daarna uitbreiding van de eurozone. Hoe groter en stabieler de eurozone, hoe gunstiger dat is voor China.”

Optimistisch over dit scenario?

„Jullie geschiedenis toont aan dat alleen door crises de Europese integratie wordt versterkt. Dat zal nu ook weer gebeuren, denken wij. Er is geen alternatief als je een mondiale financiële crisis wil vermijden.”

Volgens de Global Times, de tabloidkrant van de Communistische Partij van China, is de eurocrisis een bewijs dat het democratisch model ongeschikt is om een groot, divers land als China te besturen.

„Ja, sinds de crisis van 2008 wordt het westerse democratische model steeds scherper bekritiseerd, want het produceert maar heel traag voor de hand liggende oplossingen. Tegelijk groeit het vertrouwen in ons eigen model en het besef dat wij onze eigen weg naar de toekomst moeten zoeken en geen buitenlandse modellen moeten kopiëren.”

Oscar Garschagen, Shanghai