Zij knokken voor een veilig Tottenham

Londen stond een jaar geleden in brand. Groepen jongeren trokken plunderend de stad door, van het arme Tottenham, naar het hippe Hackney, het rijke Notting Hill en de middenklassewijk Croydon. Nog steeds is hun toekomstperspectief niet verbeterd.

Zaterdag precies een jaar geleden werd in de Londense wijk Tottenham de 29-jarige Mark Duggan door de politie doodgeschoten. De agenten deden onderzoek naar wapenbezit in de Caraïbische gemeenschap. Twee dagen later kwamen familie en vrienden verhaal halen bij het politiebureau. De demonstratie liep uit op rellen: in de High Road van Tottenham werd met molotovcocktails gegooid, winkelruiten werden ingeslagen, winkels geplunderd en auto’s en bedrijven in brand gestoken. Het waren de ergste rellen in 25 jaar na de rassenrellen in de jaren tachtig. Vier dagen lang brandde Londen, de plundergolf trok door Birmingham en andere delen van Engeland. Vijf mensen kwamen om.

Politici hadden de rellen niet zien aankomen, zeiden ze. Ze hadden het over „opportunistische diefstal” en jeugdbendes. Maar de wijkbewoners waren niet verbaasd. Aan de oppervlakte kwam wat zij al jaren zagen: dat jongeren opgroeiden zonder familiestructuur, besef van autoriteit, respect voor andermans bezit, en zonder toekomstperspectief.

Dat was ook de conclusie van een onafhankelijke regeringscommissie die onderzoek deed naar de rellen. Maar er werd weinig gevolg gegeven aan dat onderzoek, noch aan andere onderzoeken die door universiteiten of de bewoners zelf werden gehouden. Het interne politieonderzoek naar de dood van Duggan loopt nog, daarna kan een rechtszaak beginnen.

De deelgemeente Haringey, waaronder Tottenham valt, deed twaalf beloften aan de bewoners. Zo moeten er dit jaar 600 banen zijn gevonden, moeten de afgebrande gebouwen weer worden opgebouwd, en parken worden opgeknapt. Totale kosten: 41 miljoen pond, die uit het regeneratiefonds van burgemeester Boris Johnson komen.

Wie door Tottenham loopt, ziet weinig verandering. Ja, er staan keurige hekken om de afgebrande flats, maar die waren er zes maanden geleden ook. Het jeugdcentrum aan Bruce Grove is langer open, maar andere jeugdgroepen zijn gekort op hun subsidie. Een festival rond de Olympische Spelen is afgeblazen. Er was te weinig geld. Jongeren zeggen dat ze nog steeds door de politie om niets worden aangehouden.

Ze zijn wantrouwend. En dus weinig spraakzaam. Als ze spraakzaam zijn, dan kunnen ze niet vertellen wat hen precies bezighoudt. Of ze waren vorig jaar niet betrokken bij de rellen, en houden ze zich verre van alles dat problemen kan veroorzaken. Maar dan nog willen ze zelden met hun naam in de krant, en al helemaal niet met een foto.

Zoals de 25-jarige Prince. Hij staat met zijn vrienden voor het Job Centre. Grijs trainingspak, haar strak tegen de hoofdhuid gevlochten. „Ik hoorde het wel”, zegt hij. „Maar man, ik had geen zin in dat gedoe. Ik bleef gewoon binnen.” Of Kyra (15), die bij een groot socialewoningbouwcomplex staat te roken tot haar moeder haar in de gaten krijgt. „Nah. Ik heb uit het raam gekeken. Het fikte enorm.”

Denken ze dat er weer rellen kunnen komen? Prince haalt zijn schouders op. „Persoonlijk vind ik dit een goede wijk als je er zelf van wat weet te maken. Maar dat vindt niet iedereen. Dus het is goed mogelijk, innit?” Kyra: „Er is gewoon weinig te doen. En als je je verveelt, is het makkelijk om rotzooi te trappen.”

Waar de relschoppers zijn gebleven, is moeilijk te achterhalen. Uit gegevens van het ministerie van Justitie blijkt dat uiteindelijk 3.051 verdachten voor de rechter zijn verschenen, en dat van hen 65 schuldig zijn bevonden. De meerderheid was jong en man. Ruim 42 procent van de minderjarige verdachten kreeg op school een gratis lunch – de Britse graadmeter voor armoede –, eenvijfde had geen opleiding en 64 procent woonde in een van de armste wijken van het land. In de deelgemeente Haringey was 34 procent blank, 55 procent zwart.