Wit-Rusland zet Zweedse consul uit

De Zweedse ambassadeur is niet langer welkom in Wit-Rusland omdat hij ontmoetingen had met oppositiegroepen. Dat heeft de Zweedse minister van Buitenlandse Zaken, Carl Bildt, vrijdag gezegd. Hij noemde de beschuldigingen „belachelijk” en „ongegrond”.

Het besluit komt een maand na een protestactie van het Zweedse pr-bedrijf Studio Total. Een vliegtuigje heeft honderden teddyberen met miniparachutes gedropt boven twee Wit-Russische steden. De beertjes droegen spandoekjes met daarop (Engelse) teksten als: ‘Vrijheid van meningsuiting nu!’ Volgens Studio Total was het een campagne voor de oppositiewebsite Charter97.

De actie heeft de woede gewekt van de Wit-Russische president Loekasjenko. Hij ontsloeg twee generaals, omdat het volgens hem onbestaanbaar was dat het vliegtuigje het Wit-Russische luchtruim was binnengedrongen zonder dat het was onderschept. Hij zei dat zijn generaals hadden gefaald om „de nationale veiligheid te garanderen”.

Bildt zei dat Wit-Rusland geen aanwijzingen had gegeven dat de uitzetting te maken heeft met de actie van Studio Total, maar „dat het wel invloed kan hebben gehad op de algehele atmosfeer”. Wit-Rusland zelf zegt dat het slechts besloten heeft de accreditatie van de ambassadeur niet te verlengen omdat zijn activiteiten destructief waren. Ambassadeur Stefan Eriksson was overigens in Zweden op vakantie toen het besluit werd aangekondigd.

Er is al langer sprake van gespannen verhoudingen tussen Wit-Rusland en het Westen, zeker sinds de Europese Unie in februari besloot nieuwe sancties aan Minsk op te leggen. Er werden 21 leden van het regime, juristen en hoge politiefunctionarissen toegevoegd aan een lijst van Wit-Russen die niet naar EU-landen mogen reizen. Daarnaast werden hun bankrekeningen in EU-landen bevroren.

Het besluit van de EU volgde op de arrestatie in december van oppositieactivisten die protesteerden tegen fraude bij de presidentsverkiezingen eind 2010. Loekasjenko is sinds 1994 aan de macht en heeft elke vorm van oppositie tegen zijn regime met geweld neergeslagen, ook het grote burgerprotest na de verkiezingen.

Wit-Rusland reageerde op de sancties door zijn ambassadeurs in Brussel en Polen terug te trekken. Daarop trok de Europese Unie alle EU-diplomaten terug uit de voormalige Sovjetrepubliek. Toen de opgepakte activisten in april werden vrijgelaten, keerden de EU-diplomaten terug naar Minsk. (AP, BBC)