Russische miljardair wordt mecenas voor theoretisch fysici

De Russische miljardair Yuri Milner in Moskou. Foto Hollandse Hoogte / Paul Eng

Een fysicus die op Wall Street of in de City slimme financiële instrumenten bedenkt, verdient al gauw een paar miljoen per jaar. Zegt men. Is dat sneu voor de slimmerikken die zich in plaats daarvan op het onderzoek storten? Tegen een veel geringere vergoeding? .

De Russische miljardair Yuri Milner vond van wel. Zelf brak hij een promotieonderzoek aan de Institute for Adavanced Study (IAS) in Princeton zat, kwam er niks meer van (fysisch) belang uit zijn vingers - en overigens zou drie miljoen dollar dat waarschijnlijk niet veranderd hebben.

Maar goed: Milners prijs is een beloning. Waarvoor hij nòg een reden schijnt te hebben aangevoerd. Hij wil hij jonge mensen laten zien dat ook fysici rijk kunnen worden - zoals popsterren of voetballers.

Sommigen dan, en uit de keuze van Milner blijkt hoe je de kans op winnen kunt vergroten. Het loont om op het IAS te werken. Dat deden voor vier van de negen winnaars: Nima Arkani-Hamed, Juan Maldacena, Nathan Seiberg en Ed Witten. Het loont bovendien om snaarfysicus te zijn, zoals deze vier en zoals Maxim Kontsevich (Parijs) en Ashoke Sen (India). De andere twee winnaars zijn Andrei Linde (Stanford) die aan kosmische inflatie werkt, en Alexei Kitaev (Caltech) die aan quantumcomputers rekent.

Niet nodig, in tegenstelling tot bij de Nobelprijzen, is experimenteel bewijs van de theorie. Integendeel, een deel van de ideeën van Arkani-Hamed is juist door recente resulaten van de LHC-versneller in Cern onder druk komen staan. En snaartheorie bestaat, in onvolledige vorm, nog uitsluitend op papier. Maar Milner ziet theoretische fysica eerder als ‘kunst’: het gaat om het idee. En stiekem gaat het hem waarschijnlijk dus ook om de glans die van sommige fysici afstraalt wanneer zij al goochelend met heterotische snaren, duale NS5-branen, geladen D1-branen en type IIB-theorieën als ware hogepriesters het geheim van de kosmos in pacht lijken te hebben.

Vanaf nu zal Milner jaarlijks één prijs van drie miljoen uitreiken. Eerdere winnaars mogen beslissen wie hem krijgt. Volgend jaar een experimenteel fysicus?