Mars zien en dan sterven

Ruimtevaart Een bemande Marsreis is nog ver weg, maar komt met de jongste Marsmissie wel wat dichterbij. Het is wel een reis zonder retour.

Bruno van Wayenburg

Maandagochtend 6 augustus, om 7.31 Nederlandse tijd, landt het Mars Science Laboratory (MSL). Als alles goed gaat, voltooit MSL de eenentwintigste geslaagde Marslanding. Aan boord bevindt zich een instrument dat onderweg metingen heeft uitgevoerd om te zien aan welke stralingsniveaus menselijke marsreizigers bloot zouden staan.

Hiermee is MSL de eerste Mars-sonde die de komst van mensen naar Mars voorbereidt. In 2010 al gaf de Amerikaanse president Obama de ruimtevaartorganisatie NASA opdracht om een reis naar Mars voor te bereiden, in de jaren dertig. Ook Rusland en China hebben bemande Marsreizen aangekondigd.

Dit heeft nog niet geleid tot kant-en-klare plannen, onder meer doordat NASA geen extra geld heeft gekregen. Een bemande reis naar Mars is bovendien technisch extreem lastig. Naar de maan waren astronauten in de jaren zeventig een paar dagen onderweg. Een reis naar Mars zou zeker een maand of negen duren. Er zouden enorme hoeveelheden raketbrandstof mee moeten, naast voedsel, water, zuurstof en reserveonderdelen. Onderweg moeten water en zuurstof worden gerecycled. En dan is er het gevaar dat aardse micro-organismen de ongerepte Marsbodem besmetten.

Ook landen op Mars zou geen sinecure zijn door de wrijving met de ijle Mars-atmosfeer. Maar de terugkeer naar de aarde is pas echt een probleem: voor het halen van de ontsnappingssnelheid is, alweer weer vanwege die wrijving, een complete raketlancering nodig. Dat is voorlopig onmogelijk.

Toch wordt het idee van een bemande Marsreis langzamerhand salonfähiger. De Europese ruimtevaartorganisatie ESA deed vorig jaar samen met het Russische Roscosmos een experiment, waarbij zes mannen 520 dagen in een nepruimteschip in een hangar in Moskou deden alsof ze naar Mars reisden. Halverwege stapten de astronauten uit en wandelden in ruimtepakken rond in een zandbak die Mars voorstelde.

Een groot succes, oordeelden de Russen, die dit jaar zeiden een herhaling aan boord van het Internationaal Ruimtestation ISS te willen uitvoeren. Bij een ruimtevaartconferentie in Straatsburg, april dit jaar, spraken deskundigen ook over de manieren waarop het ISS als springplank naar deep space kan worden gebruikt. Zo testte de Nederlandse astronaut André Kuipers aan boord van het ISS materialen die tegen kosmische straling moeten beschermen. Veel van het ISS-onderzoek naar de effecten van gewichtloosheid staat in dienst van volgende ruimtereizen.

Koloniseren buurplaneet

Het ISEGC, een werkgroep van alle internationale ruimtevaartorganisaties, presenteerde eind vorig jaar een ‘Space Exploration Roadmap’ met twee verschillende scenario’s voor de verovering van de ruimte. Beide eindigen met een reis naar een van de Mars-manen, Phobos of Deimos, in de jaren dertig. De plannen leunen zwaar op robots en een modulaire aanpak, waarbij ruimteschepen in stukjes gelanceerd en in de ruimte in elkaar gezet worden. “De plannen zijn technisch haalbaar, in principe betaalbaar”, zegt Bernard Hufenbach, vertegenwoordiger van de ESA in het ISECG: “Het is aan de politiek om ooit ja te zeggen.”

Dat duurt de Amerikaan Elon Musk veel te lang. Musk, die zijn fortuin maakte met internetbetaalsite PayPal, richtte het ruimtevaartbedrijf SpaceX op. Dat bedrijf ontwikkelde twee goedkope, succesvolle raketten: De Falcon 1 en daarna Falcon 9, waarvan de laatste afgelopen mei een Dragon-vrachtcapsule afleverde bij het ISS. André Kuipers hielp met het aanmeren van de capsule.

Dit bewees de geloofwaardigheid van SpaceX en de opkomende commerciële ruimtevaartsector, maar Musk staat uiteindelijk iets anders voor ogen: het koloniseren van onze buurplaneet. Al in 2018 moet een zwaardere versie van de Falcon-raket met een onbemande Dragon-capsule naar Mars gaan. Dat is bedoeld als voorbereiding op latere bemande missies in de jaren twintig.

Emigratie

Op hun beurt zijn die plannen nog tamelijk tam voor Bas Lansdorp, voormalig directeur van de windenergie-startup Ampyx Power in Den Haag, en oprichter van het Marsreis-initiatief Mars One.

Lansdorp wil al in 2023 de eerste vier Marsreizigers laten landen, bijvoorbeeld aan boord van een Dragon van SpaceX. De kosten, geschat op vijf miljard euro, moeten worden opgebracht door van de astronautenselectie een reality show-spektakel te maken. “Denk aan de Voice of Holland, maar dan nog vele malen spectaculairder”, zegt Lansdorp, die echter ook de technische haalbaarheid benadrukt. “We hebben voor alle onderdelen al leveranciers.”

Naar investeerders is het nog even zoeken, maar als ambassadeurs heeft Lansdorp al klinkende namen als Nobelprijswinnaar Gerard ’t Hooft. Significant detail: een terugreis zit er niet in. Lansdorp: “Het is een emigratie. Er is water, daaruit kun je zuurstof maken, er gaan zonnepanelen mee, en je moet je eigen eigen voedsel kweken. Je leeft van het land, en de rest van je leven breng je daar door.”