‘De slimste mens’ is verlengd speelkwartier van Vieze Oom Freriks

De slimste mens is eindelijk ook in Nederland een hit. Gisteravond trok het NCRV-programma opnieuw ruim een miljoen kijkers. Met de quiz zijn Nederlandse tv-makers er weer in geslaagd om een flauw aftreksel te maken van een leuk buitenlands format, betoogt NRC-redacteur Paul Steenhuis

Philip Freriks, presentator van 'De slimste mens', tijdens de aflevering van afgelopen dinsdag.

De slimste mens is eindelijk ook in Nederland een hit. Gisteravond trok het NCRV-programma opnieuw zo’n miljoen kijkers. Met de quiz zijn Nederlandse tv-makers er weer in geslaagd om een flauw aftreksel te maken van een leuk buitenlands format, betoogt NRC-redacteur Paul Steenhuis.

De tv-quiz De slimste mens, die sinds twee weken elke werkdag op Nederland 2 uitgezonden wordt, mag dan met meer dan een miljoen kijkers per dag een ‘zomerhit’ zijn – maar haalt het slechtste naar boven in presentator Philip Freriks. Hij gedraagt zich als een oudere oom op een feestje, die de ene vette seksuele toespeling na de ander maakt. De quiz, die in België ontstond als een geestig strijdperk van Bekende Vlamingen, inclusief vooraanstaande politici, is in Nederland onder handen van de NCRV verworden tot een verlengd speelkwartier van Nederlands Vieze Oom Freriks.

Hoogtepunt van de algehele oh-la-la-sfeer in de quiz was afgelopen dinsdagavond, 31 juli, de vraag: “Bij welk dier komt bij een orgasme tot 1.500 liter vloeistof vrij?” De twee mannelijke kandidaten wisten het antwoord niet, dat kwam van de enige slimme vrouw in het gezelschap, de hoogblonde actrice Anne-Marie Jung (die het acht afleveringen volhield): de blauwe vinvis. “Ze zegt het alsof ze er ervaring mee heeft!”, riep de schalks-verbaasde Freriks. Oh-la-la! Iets dergelijks had hij haar daarvoor ook al toegevoegd, toen zij als enige kandidaat wist dat de viagrapil blauw is. Hoe zij dat zomaar wist? Oh-la-la! En opnieuw was Freriks verbaasd toen ze wist hoe de naam luidt van de prostitutiebuurt in Amsterdam. Oh-la – u begrijpt het al. En, à propos, wisten we dat maar 10 procent van dat walvissensperma in het vrouwtje terechtkomt? Freriks: “Dat is toch nog 150 liter!” en “Wat een verspilling!”

Bekijk fragment:

Get Microsoft Silverlight
Bekijk de video in andere formaten.

De slimste mens, met Freriks in de hoofdrol, is een seksistisch programma. Het niveau is dat van de jongens die de meiden proberen op te vrijen in het fietsenhok van een streng christelijke school. Noem de erogene zones van de vrouw! Noem de populairste seksstandjes! Noem zo veel mogelijk synoniemen voor schijthuis!
Je vraagt je af wat voor kobolden die slimstemensvragen maken.

Seksisme is onder mannelijke Nederlandse tv-presentatoren (Jeroen Pauw, Paul Witteman, Mart Smeets) vrij algemeen: ze kunnen eigenlijk niet tegen vrouwen die tegengas geven. Het seksisme in De slimste mens is nog geprononceerder, doordat er voortdurend een sfeer van stoere-jongens-onder-elkaar-grappen-over-seks gecreëerd wordt. Als vrouwen daarop inbreken, is Leiden in last. Anne-Marie Jung deed dat. Na de kwestie van de walvisspermaverspilling, gevolgd door de vraag waarop ze het goede antwoord “de Wallen” gaf, vroeg ze – niet ongeestig – aan Freriks: “Hoeveel sperma zal daar, op de Wallen, per dag wel niet verspild worden?” De presentator van De slimste mens had het er zichtbaar moeilijk mee. Gauw door naar de volgende vraag.

Het is een treurige stand van zaken. Nu was al bekend dat Nederlandse televisiemakers meesters zijn in het verknallen van goede buitenlandse tv-formats. Neem de briljante Britse tv-show Have I Got News For You, waar panelleden vrolijk en scherp commentaar geven op het nieuws: die is in Nederland als Dit was het nieuws tot een onbenullig cabaretiersonderonsje verworden, onder leiding van een humorloze presentator. En de Nederlandse versie van Weakest Link werd als De Zwakste Schakel, onder leiding van Chazia Mourali, een lachwekkend slap aftreksel van de scherpe quiz die het in Groot-Brittannië was.

De Nederlandse versie van De slimste mens, op Nederland 2, de publieke tv-zender voor ‘verdieping’, lijkt vooral snel in elkaar geflanst voor de zomer, even wat kandidaten bij elkaar gezocht en maar hopen dat de vettige routine van Philip Freriks en de relativerende humor van het enige jurylid, Maarten van Rossem, de zaak redden. (Vraag: “Las jij vroeger het blootblad uit onze jeugd De Lach, Maarten?” Antwoord: “Ik heb niks met filmsterren, ik had alleen een opgezette eekhoorn in mijn jongenskamer, Philip.”)
Ik voorspel een groeiende kijkcijferhit. Nederlandse televisie, dat is en blijft toch vooral iets voor en door vieze ooms en kletstantes.

Paul Steenhuis is NRC-redacteur. Dit opiniestuk verscheen gisteren in NRC Handelsblad.