De slag om de late avond

Pauw en Witteman gaan door, maar andere omroepen azen op hun tijdslot. Een ‘late night’-talkshow bepaalt waar Nederland de volgende dag over praat.

De twee rode kuipstoeltjes aan de grijze tafel zijn de meest gewilde stoelen van Hilversum. Matthijs van Nieuwkerk zou daar wel willen zitten. Knevel en Van den Brink niet alleen maar in de zomer. En KRO en NCRV zetten hier op termijn het liefst twee eigen gezichten neer.

Maar voorlopig zijn dit nog de plaatsen van Jeroen Pauw en Paul Witteman. Hier presenteren zij acht maanden per jaar hun dagelijkse late night-talkshow. Hier gaf staatssecretaris Bleker het briefje aan de Angolese asielzoeker Mauro. Of hij meewilden naar PSV. En hier gooide, vlak na de uitzending, Joran van der Sloot een glas wijn naar misdaadverslaggever Peter R. de Vries.

Zitten Pauw en Witteman hier over een jaar nog? Dat hangt helemaal van henzelf af, zeggen ze bij de VARA en koepelorganisatie Nederlandse Publieke Omroep (NPO). Per jaar mogen de twee bepalen of ze doorgaan. „Ik heb geen enkele reden aan te nemen dat ze willen stoppen”, zegt Marcel Peek, netmanager van Nederland 1 (NPO). „Wij zijn tevreden en de VARA is tevreden.” Peek reageert op de geruchten deze week dat de talkshow in september aan zijn zevende en laatste seizoen begint. De VARA noemde het bericht „onzin”.

De geruchten, die volgens kenners elk jaar rond deze tijd opduiken, laten zien hoeveel waarde Hilversum hecht aan de late plek in het programmaschema. „Pauw & Witteman is een ontzettend belangrijk programma voor Nederland 1”, zegt Peek. „Het is onze vaste afspraak met de kijker, het gesprek van de dag.”

Sinds 2006 vormt Pauw & Witteman een van de ankers in de publieke programmering. Voor zo’n anker zetten mensen hun tv aan. Op Nederland 1 geldt dat ook voor het Achtuurjournaal. Op Nederland 2 is Nieuwsuur een vaste waarde, op Nederland 3 De wereld draait door (DWDD).

Twee van de vier ankers worden gemaakt door de VARA. Dat overwicht leidt soms tot jaloezie bij de andere omroepen. De luidste klacht klonk in mei tijdens een presentatie van de KRO. Samen met fusiepartner NCRV eiste de KRO dat het ook een dagelijks debatprogramma krijgt. Anders hoort de kijker alleen meningen „uit de linkse hoek”, zei mediadirecteur Taco Rijssemus bij de presentatie. „Het kan en mag niet langer zo zijn dat één omroep de opinieprogrammering domineert. Wij moeten alle geluiden laten horen.”

De kritiek op de ‘linkse omroep’ klinkt al langer. Bijvoorbeeld van de PVV. „Links of rechts? Dat zien wij niet zo”, zegt Peek. „Elke presentator brengt z’n eigen persoonlijkheid mee.” Wat de kleuring van nieuwsprogramma’s als het Journaal betreft, zag onderzoekbureau Nieuwsmonitor vorig jaar een trek naar het midden. Maar: „De talkshows lijken meer links van het midden te staan wat betreft geïnterviewden”, staat in een recent rapport. „We zien in DWDD nagenoeg evenveel linkse als rechtse politici terug en in P&W zelfs meer linkse dan rechtse politici.” Uitzonderlijk, stelt Nieuwsmonitor. „In overige nieuwsrubrieken, zeker NOS Journaal en Nieuwsuur, wordt vooral de macht gevolgd; rechtse politici hebben daar dus de overhand.”

Volgens Rijssemus (KRO) kan het ook niet zo zijn dat de NPO zich tegen verandering keert „omdat het zo lekker met de kijkcijfers gaat. Wij wíllen zo’n slot en zullen alles, maar dan ook alles, in het werk stellen om zo’n slot te krijgen.” Kom eerst maar eens met een idee, reageerde de NPO onlangs. Dan praten we verder.

Marcel Peek van Nederland 1 begrijpt dat KRO en NCRV zich willen profileren met een dagelijks programma. Na het einde van Netwerk hebben beide omroepen niet meer zo’n platform. „De KRO is nu sterk in wekelijkse programma’s als Brandpunt en Reporter.”

De mogelijkheid om zich elke dag te tonen aan een groot publiek is een belangrijke reden dat veel omroepen graag een late night-programma willen maken. Zo bepalen zij het gesprek van de dag of haken ze aan bij waarover Nederland praat. De kijkcijfers bevestigen dat: bij groot nieuws kijken meer mensen.

Kijkers hebben behoefte aan een programma dat de dag samenvat, zegt men in Hilversum. Ook al is dat pas rond elf uur. Dat is al zo sinds Frits Barend en Henk van Dorp van 1999 tot 2006 op RTL 4 de eerste dagelijkse late-nightshow maakten op de Nederlandse tv. Het genre is uniek, zegt Peek. In het buitenland zie je weinig talkshows waarin meerdere mensen aan tafel discussiëren over nieuws, van politiek en sport tot cultuur. „Dat maakt het een heel moeilijke tak van sport.” Vraag dat maar aan Bridget Maasland en Cees Geel. Hun talkshow op Tien faalde.

De commerciële omroep is er de afgelopen jaren niet in geslaagd een opvolger te vinden voor Barend & Van Dorp. De concurrentie van Nederland 1 is natuurlijk zwaar, maar naar deze programma’s kijken relatief ook weinig ‘boodschappers’ tussen twintig en vijftig. Juist dat zijn de aantrekkelijkste kijkers voor adverteerders.

RTL 4 is deze zomer redelijk succesvol met late talkshows over sport, maar heeft volgens een woordvoerder geen concrete plannen voor een dagelijkse late talkshow. RTL 7 werkt wel aan een dagelijks programma over sport maar dan van 19.00 tot 19.30 uur. RTL Sport Daily (werktitel) moet een RTL Boulevard over sport worden. Zo zitten Wilfred Genee en Johan Derksen meer op de stoelen van Albert Verlinde en Winston Gerschtanowitz dan op die van Barend en Van Dorp of Pauw en Witteman.