Zomerse lezersvragen: over datum en archief

Maar in welke krant moet nu de vis worden verpakt? In die van gisteren, vandaag of in die van (over)morgen? Laten we het houden op het laatste. Een krant met ballen laat die natuurlijk ook in het archief zien Je kunt je de kleine verwarring indenken die toesloeg op de Albert Cuypmarkt, toen ze daar

Maar in welke krant moet nu de vis worden verpakt? In die van gisteren, vandaag of in die van (over)morgen? Laten we het houden op het laatste.

Een krant met ballen laat die natuurlijk ook in het archief zien

Je kunt je de kleine verwarring indenken die toesloeg op de Albert Cuypmarkt, toen ze daar de eerste NRC Handelsblad met dubbele datum binnenkregen.

Vanaf maandag 23 juli (en dinsdag 24) staat boven elke pagina van de krant die dubbele datum. Dat was al zo in het weekend, maar nu tellen dus ook de doordeweekse kranten dubbel. Volgens de korte uitleg die in de krant stond is dat op „verzoek van winkeliers en lezers, die de krant langer in de losse verkoop willen hebben”.

Daar kreeg ik een paar reacties op van (andere) lezers die het maar raar of verwarrend vonden, of weer een knieval voor de commercie.

De uitleg, éénmaal geplaatst onder op pagina 2, had wat mij betreft wel iets uitgebreider gemogen. De losse verkoop is immers maar een heel klein deel van de totale oplage (niet in het weekend, maar die krant had al een dubbele datum), en je kunt best nog een ander argument gebruiken, voor een avondkrant. Namelijk: er staat zó veel in dat ze wel een dag goed blijft. Je kunt haar ook aan de ontbijttafel nog lezen. Ze hoeft niet stipt om middernacht naar de papierbak.

De manier waarop het nu op de voorpagina is gedaan (de dag van publicatie zwart, de dag erna grijs) vind ik overigens wel mooi subtiel. Jammer alleen dat zoiets dan kennelijk niet kan op de pagina’s binnen in de krant: daar zijn beide data zwart, en dat kan dus verwarring scheppen. Temeer omdat de dateline aan het begin van elk artikel (ALBERT CUYP, 25 juli) alweer een tijdje geleden is afgeschaft. Verder blijven „vandaag” en „morgen” in artikelen in de krant natuurlijk gewoon vandaag en morgen. Hooguit wat lastig bij het dagelijkse weerbericht, want valt die regen „morgenochtend” vandaag of morgen?

Ik ken overigens geen voorbeelden van andere kranten die dit zo doen. De International Herald Tribune en The Wall Street Journal doen het in het weekend. Le Monde postdateert alle kranten: die van dinsdag ligt maandagmiddag al in de kiosk (althans in Parijs) , maar een dubbele datum door de week? Maar goed, NRC Handelsblad is dan ook een van de weinige avondkranten die nog in leven zijn – en dan valt er best iets voor te zeggen.

Andere lezersvragen en opmerkingen die ik kreeg en die ik gewoonlijk onder mijn rubriek zou behandelen (dat kan weer vanaf 25 augustus) betroffen: de Antillen, de berichtgeving over Waalre en de ballen in de bijlage Boeken.

Een lezer maakte bezwaar tegen de term „bijzondere gemeenten”, die de krant gebruikt voor de eilanden Bonaire, Sint Eustatius en Saba. Die term is veel te flatteus, vindt hij, het zijn in de wet aparte openbare lichamen en volgens hem eerder „nepgemeenten”. De eilanden zijn inderdaad strikt genomen geen gemeenten (de regels voor gemeenten gelden niet vanzelf voor hen), maar in de Haagse politiek worden de eilanden wel zo aangeduid; het zou niet helpen als de krant dan schrijft over „aparte openbare lichamen”. Bovendien heeft „bijzonder” niet per se een positieve bijklank; in elk geval niet zoals „nepgemeenten” een negatieve heeft. Het is een ander woord voor ‘apart’.

Een andere lezer corrigeerde mijn gebruik van de term „staatsbezoek” voor het officiële bezoek van koningin Beatrix aan de eilanden in oktober 2011. Dat was geen staatsbezoek, want de eilanden, hoe bijzonder ook, maken nog altijd deel uit van het Koninkrijk der Nederlanden. Touché.

Een aanvulling op mijn column over Waalre. Ik vroeg me daarin af: waar is Howell Raines, voormalig hoofdredacteur van The New York Times, als je hem nodig hebt? Maar voor wie het niet weet: met Raines liep het niet goed af. Hij sneuvelde in 2003 in het schandaal rond Jayson Blair, de jonge, zwarte verslaggever die citaten, bronnen en delen van zijn stukken verzon. Blair was een beschermeling van Raines, die de redactie diverser wilde maken. Zijn roemloze val is geen reden om ‘Waalre’ dan maar niet grondiger te verslaan dan tot nu toe gebeurde, zeg ik er meteen maar bij.

Dan de ballen. In mijn column over de boekenbijlage schreef ik, naar aanleiding van een boek van Ed van Thijn, dat de Volkskrant al veel langer ballen geeft aan boeken. Maar die krant geeft eerder sterren dan ballen, merkte een lezer terecht op (al waren het er voor dat boek nog steeds vier).Uit het interne archief van de krant, waar ook stukken uit de Volkskrant in staan, was dat niet op te maken. In dat elektronische archief verdwenen die sterren (of ballen) onder het stuk.

Dat gebeurde ook met de eerste Boekenbijlage in het archief: weg waren de ballen. Maar een krant die ballen heeft, laat die ook zien in het archief. Bij filmrecensies gebeurt dat bijvoorbeeld allang. Anders ben je nog niet geholpen als je jaren later wilt weten hoe een boek destijds met dat middel werd ingeschat.

De omissie wordt onderzocht: in het interne archief moeten markeringen komen voor het aantal ballen onder nieuwe besprekingen (net als bij films) en ook in dat voor abonnees moeten die opduiken. Waterdicht is het bij boeken nog niet, soms ontbreken ze. Trouwens, ook dat zijn eerder sterretjes. Evenveel als in de krant, dat wel.