Spierballentaal Draghi maakt geen indruk

Beleggers en politici hadden hoge verwachtingen van de speech van ECB-president Mario Draghi gisteren. Maar zijn spierballentaal ging niet gepaard met concrete maatregelen die direct effect hebben.

Spierballentaal van een prikkelbare centrale bankier is wel het laatste wat de eurocrisis nodig heeft. Toch waagt president Mario Draghi van de Europese Centrale Bank zich er aan.

Na zijn opmerkingen vorige week in Londen, dat de ECB er binnen haar mandaat alles aan doet om de euro te redden, deed Draghi daar gisteren nog een schepje bovenop. „Hij blijft, hij blijft, hij blijft. Het heeft geen zin om tegen de euro te wedden. Het heeft geen zin om op de euro short te gaan”, aldus Draghi. „Onomkeerbaar betekent dat de euro niet teruggedraaid wordt. Er is geen mogelijkheid om terug te keren naar de lire of de drachme.”

Met zulke stellige uitspraken begeeft Draghi zich op gevaarlijk terrein. Zeg dat het geen zin heeft om tegen de euro te speculeren (short gaan) en je geeft grote beleggers en bazen van hedgefondsen een reden om dat juist wél te doen. De gevolgen daarvan kunnen groot zijn. In 1992 wist George Soros het Britse pond uit het Europees Monetair Stelsel te duwen door precies dat te doen: grootschalig short gaan in ponden.

Draghi en zijn ECB mogen niet verwikkeld raken in een wedstrijdje ver plassen met beleggers, tenzij ze bereid zijn zware middelen in te zetten. En over dat laatste gaf Draghi gisteren gemengde signalen af. Ja, de ECB is bereid meer te doen dan tot nu toe. Maar, daar zijn allerlei mitsen en maren aan verbonden, zo maakte Draghi duidelijk.

De bestuursraad van de ECB, waar de 17 presidenten van de nationale centrale banken van de eurozone in zetelen plus zes leden van het dagelijkse ECB-bestuur, geeft een opdracht aan de comités die de bestuursraad ondersteunen. De vraag is om te onderzoeken of en hoe het mogelijk is in te grijpen op de obligatiemarkten van probleemlanden die een beroep hebben gedaan op de noodfondsen. De bestuursraad besloot gisteren in principe bereid te zijn obligaties op te kopen van landen die, net als bijvoorbeeld Griekenland, in ruil voor Europees noodgeld verregaande afspraken over bezuinigingen en hervormingen hebben gemaakt.

Het besluit van Draghi en zijn collega’s leest als een antwoord aan de Italiaanse premier Monti en zijn Spaanse collega Rajoy. Die twee regeringsleiders zien de rentelasten van hun landen stijgen waardoor de financiering van hun schulden op termijn onhoudbaar wordt. Maar ze weigeren naar de Europese noodfondsen te gaan, want dat betekent dat Brussel nauwlettend over hun schouder meekijkt of er wel genoeg bezuinigd wordt. De boodschap van de ECB is duidelijk: wil je steun op de obligatiemarkt, dan moet je all the way gaan. Aan pijnloze oplossingen of snelle remedies werkt de ECB niet mee. Draghi duwt Spanje en Italië zo richting een bail-out.

De ECB wil een herhaling van vorig jaar voorkomen. Toen beloofde toenmalig ECB-president Trichet in te grijpen om de Italiaanse rentestand te drukken. In ruil zei toenmalig premier Berlusconi bezuinigingen toe. Toen de ECB in actie was gekomen en de rentestand van de Italië was gedaald, verdween de hervormingsdrift van Il Cavaliere.

Beleggers reageerden gisteren teleurgesteld. Tijdens de persconferentie daalden beurzen en stegen de Italiaanse en Spaanse rentes. Misschien is die reactie voorbarig.

Toen Draghi in december bekendmaakte dat de ECB massaal gratis leningen aan Europese banken ging verstrekken, waren de eerste reacties ook negatief. Beleggers waren toen teleurgesteld dat Draghi niet aankondigde opnieuw staatsobligaties van probleemlanden op te kopen. Pas na een paar weken trok de mist op. Toen werd duidelijk dat de ECB duizenden miljarden in de Europese banksector ging pompen om een Europese bankencrisis af te wenden.

Het voorstel dat nu in Frankfurt op tafel ligt, kan twee kanten op gaan. De ondersteunende ECB-comités, waar experts van de nationale centrale banken in zetelen, moeten alle opties bekijken. In het meest extreme geval komen ze met een voorstel waarin de ECB op grote schaal obligaties van Spanje en Italië gaat opkopen. De ECB kan besluiten het geld dat daarmee in het financiële systeem wordt gepompt niet op te dweilen. Tot nu toe heeft de ECB 220 miljard aan Europese obligaties gekocht, maar iedere euro van dat bedrag is door de ECB ook weer uit het systeem gehaald. Dat doet de centrale bank om het gevaar van inflatie in de toekomst te beperken. De ECB noemt dit steriliseren. Mocht de ECB besluiten obligaties op te kopen zonder te steriliseren, betekent dat een majeure koerswijziging. Het betekent ook dat de ECB eindelijk, net als de Federal Reserve en de Bank van Engeland, de grote bazooka inzet.

Maar de tegenstand, in de bestuursraad en in de adviserende comités, zal enorm zijn. Jens Weidmann, president van de machtige Bundesbank, stemde gisteren tegen het voorstel. En ook Klaas Knot van De Nederlandsche Bank en zijn Finse collega zullen grote bezwaren hebben tegen het oprekken van het mandaat van de ECB. Als zij hun zin krijgen blijft de rol van de ECB veel beperkter.

Aldus

Er is intensief gediscussieerd in het bestuur van de ECB over het slecht functioneren van de Europese obligatiemarkt...Hoge rentes op Europese obligaties die worden veroorzaakt door twijfels over het voorbestaan van de euro zijn niet acceptabel. De euro is onomkeerbaar.

ECB-baas Mario Draghi