'De Tilburgse kermis is het grootste evenement'

De aanleiding

Tilburg is een nieuwe titel rijker. De kermis heeft in juli naar schatting 1,5 tot 1,6 miljoen bezoekers getrokken. „Daarmee zijn we het grootste evenement van Nederland”, zei de Tilburgse wethouder Joost Möller deze week tegen persbureau Novum. Volgens de wethouder heeft de Tilburgse kermis, van 20 tot en met 29 juli, de eerste plaats veroverd op de Nijmeegse Vierdaagsefeesten, al jaren het grootste evenement genoemd.

Hoe is er gemeten?

De afgelopen twee jaar bracht Tilburg over de kermis geen bezoekerscijfers naar buiten, meldt Novum. Het vermoeden was gerezen dat de oude meetmethode „op basis van referentiebeelden en fysieke tellingen uit de jaren negentig” niet secuur genoeg was. Ambtenaren van het kermisteam liepen rond om een schatting te maken. Ook werden mensenmassa’s op beelden van beveiligingscamera’s in de binnenstad vergeleken met archiefbeelden.

Dit jaar ging voor het eerst op verschillende momenten een politiehelikopter de lucht in „die gericht heeft ingezoomd op bepaalde kermislocaties”. Door het terrein met een lengte van drie kilometer in rasters te verdelen kon de politie het aantal mensen op één vlak tellen en dat vermenigvuldigen. Gegevens hiervan zijn gecombineerd met de oude meetmethodes.

En, klopt het?

De enige die bijhoudt hoe vaak een evenement wordt bezocht, is Respons, dat cijfers over deze branche verzamelt en jaarlijks een top-100 van de grootste evenementen presenteert. Respons krijgt de cijfers aangereikt van organisaties en gemeentes. Het heeft geen middelen om ze te controleren. Elke organisatie meet op zijn eigen manier.

In 2011 stond de Nijmeegse Vierdaagse bovenaan met 2.610.000 bezoeken: de helft bekeek de mars, de helft bezocht de Vierdaagsefeesten en 45.000 wandelaars liepen mee. Totaalcijfers over de Vierdaagse van vorige maand zijn nog niet bekend, maar er is volgens de organisatie geen reden aan te nemen dat die veel lager liggen. De Tilburgse kermis stond in 2011 op de tweede plaats met 1 miljoen bezoeken – een cijfer dat de gemeente blijkbaar toch had gegeven.

In zijn vergelijking noemt de Tilburgse wethouder echter niet de Nijmeegse Vierdaagse als evenement, maar de Nijmeegse Vierdaagsefeesten. Dit is formeel inderdaad een ander evenement dan de mars, met een eigen organisatie en – deels – een andere doelgroep. Het bezoekertal van de Vierdaagsefeesten, 14 - 20 juli, is dit jaar al wel bekend: 1.420.000, een fractie minder dan de 1,5 tot 1,6 miljoen kermisbezoekers die de gemeente Tilburg noemde.

Hoe de organisatie van de Vierdaagsefeesten telt? Teddy Vrijmoet, directeur van Stichting Vierdaagsefeesten: „Een team van medewerkers loopt continu door de stad. We kennen de capaciteit van de straten en pleinen. Medewerkers schatten al rondlopend hoeveel mensen er zijn. Mensen die een rondje lopen door de stad tellen we wellicht dubbel.”

Hogere wiskunde is het niet, geeft Vrijmoet toe. „Voor ons is het druktebeeld van belang, niet zozeer de cijfers. Maar we moeten een getal noemen, dat willen onze sponsoren graag.”

Ook de telling van de afstandmars – ruim 1 miljoen bezoekers – is niet helemaal secuur. Hoofd communicatie André Sonneville stelt het cijfer hoogstpersoonlijk samen. Over de telling op de laatste dag: „Die eerste 30 kilometer staan er 50.000 man. Tussen Cuijk en Nijmegen, de laatste 20 kilometer, staan er aan twee kanten van de weg mensen. Dat is 40.000 meter x 2 personen per strekkende meter x twee rijen dik: 160.000 mensen. De laatste vijf kilometer tel ik vier rijen, dus komen er nog 10.000 x 2 x 2 is 40.000 bij. In Cuijk heb je feesten en staat het zwart van de mensen: 100.000 erbij. Dat zijn er in totaal 350.000. Bij heel slecht weer zijn het er minder.” Of het cijfer klopt? „Ik ben nooit tegengesproken door de politie.”

Niet alle bezoekersaantallen van evenementen zijn even betrouwbaar, zegt Elise Groenen, informatiemanager van Respons. „Op een festival met kaartverkoop is het bezoekersaantal nog te tellen, maar op een ‘open’ evenement als de Tilburgse kermis of de Nijmeegse Vierdaagse is dat moeilijk.” Ook luchtfoto’s, zoals Tilburg gebruikte, zijn niet volledig betrouwbaar: toevallige passanten die over het kermisterrein door de binnenstad lopen heten ook bezoekers en mensen die vaker komen worden dubbel geteld. Respons spreekt daarom over aantal ‘bezoeken’ terwijl organisaties hetzelfde aantal steevast voor ‘bezoekers’ gebruiken.

Er zijn wel methodes die betrouwbaarder zijn, zoals het gebruik van loopmatten die via een kliksysteem bezoekers tellen, of systemen die mensen met Bluetooth tellen en dat aantal met een factor vermenigvuldigen. Maar voor zulke systemen hebben organisaties geen geld over.

Respons heeft dan ook sterke aanwijzingen dat organisaties hun cijfers soms flink overdrijven. Groenen: „Organisaties zijn geneigd te willen toppen aan het bezoekersaantal van het jaar ervoor. ‘Wéér meer bezoekers getrokken’ dragen ze graag uit. Maar ondertussen zien we dat organisaties stunten om kaarten verkocht te krijgen en horen we van bezoekers dat het op bepaalde evenementen, waaronder veel dancefestivals, echt rustiger was dan het jaar ervoor.”

Conclusie

Met 1,5 tot 1,6 miljoen bezoekers is de Tilburgse kermis sinds dit jaar het grootste evenement van Nederland, beweerde de Tilburgse wethouder Joost Möller. Tel je de Nijmeegse Vierdaagse en de Nijmeegse Vierdaagsefeesten als twee losse evenementen, dan kan het zijn dat de Tilburgse kermis inderdaad een fractie meer bezoeken telde dan de Vierdaagsefeesten. Op de meetmethoden van beide evenementen is echter zo veel aan te merken dan next.checkt de bezoekerscijfers van beide evenementen als ongefundeerd beschouwt.