Wel of geen medaille, het maakt niet uit

Judoka Edith Bosch won gisteren brons op de Spelen. De afgelopen periode onderging ze een metamorfose: om gelukkig te zijn heeft ze geen medailles meer nodig.

Redacteur Olympische Spelen

Londen. Edith Bosch (32) zei het echt. Ze heeft geen medaille nodig om toch heel gelukkig te zijn. De judoka zat zichzelf jaren in de weg met haar perfectionisme en bewijsdrang. De ontlading na het behalen van olympisch brons in Londen vertelde dat haar metamorfose is voltooid.

Bosch behaalde de wereldtitel (2005), drie Europese titels, olympisch zilver (2004) en olympisch brons (2008), maar realiseerde zo’n twee jaar geleden dat ze zichzelf was kwijtgeraakt. Ze leefde van medaille tot medaille tot slechts olympisch goud te wensen overbleef. Plezier kende ze niet, niet op en niet naast de mat. Ze ging op zoek naar zichzelf en besefte dat ze wilde veranderen. „Ik wilde mezelf zijn, zonder steeds te moeten laten zien dat ik zo goed ben”, vatte ze samen.

Bosch schitterde voor de Zomerspelen in een documentaire waarin alle facetten van haar ingewikkelde karakter te zien zijn. Ze is onhebbelijk tegen trainer Chris de Korte, energiek bij haar judovriendinnen van het Rotterdamse Budokan, agressief als bondscoach Marjolein van Unen haar oppept, compromisloos met krachttrainer Hans Kroon, lief als ze kwebbelt met tegenstanders en diepzinnig met haar ‘life coach’ Martijn Smit.

Ze is nu zachter, meer ontspannen en volwassen, stelt ze. De liefde voor de sport hield haar in het judo, plus de drang naar die ene ontbrekende titel. Bosch had haar scenario klaar. In Londen zou ze voor het eerst winnen van haar aartsrivaal Lucie Décosse, die altijd als een duiveltje op haar schouder zat. De hooghartige Française werkt op haar zenuwen met overdreven ontspannenheid en gekke bekken. Bosch ontleedde haar stijl en ontliep haar bij wereldbekerwedstrijden. Liever geen medaille dan Décosse wijzer maken dan ze was.

Het liep anders. Bosch versloeg in de ExCel Arena de Britse Sally Conway, maar verloor in de kwartfinales door onoplettendheid van de Duitse Kerstin Thiele. Lamgeslagen was ze na het uiteenspatten van haar gouden droom. Ze trok zich terug in een smal kamertje, stuurde Van Unen weg en staarde wezenloos naar het plafond. Haar maatje Elisabeth Willeboordse moest haar overtuigen van haar kwaliteiten. Bosch: „Ik heb een heel bewuste keuze gemaakt: ik blijf erin en ze zullen niet van me winnen.”

Bosch ontdeed zich in de herkansing koel van de Japanse Haruka Tachimoto. De Zuid-Koreaanse Ye-Sul Hwang leek haar daarna het brons te ontnemen, met een score vlak voor tijd. „Ik stond op en dacht dat ik nog twee minuten had, maar dat bleken twaalf seconden te zijn. Ik dacht: nu ben je van mij.” Bosch maakte met twee seconden op de klok gelijk en toonde in de extra tijd meer vechtlust dan de vermoeide Zuid-Koreaanse, waarna de scheidsrechters haar unaniem als winnaar kozen.

Meteen na de beslissing liet Bosch haar harde masker vallen. Ze vierde haar derde olympische medaille uitbundig met Van Unen en beklom de tribune voor een omhelzing met haar moeder. „Dit is gevoelsmatig de mooiste van de drie”, reageerde ze, terwijl Décosse de mat betrad voor haar gouden gevecht tegen Thiele. Bosch merkte het niet eens. „Ik sta hier echt met volle teugen te genieten en wil het vieren, hoe lang het ook duurt.”

Ze memoreerde met waterige ogen haar moeilijke jaar, waar Van Unen „grijze haren” van heeft gekregen. De bondscoach beaamde: „Soms dacht ik: krijg het heen-en-weer. Edith is een stuk menselijker geworden. Ze ziet het leven anders dan voorheen. Het leuke is dat ze nu harder traint dan ooit, maar ik zie haar veel vaker genieten. Een echte topsporter is niet de makkelijkste, maar Edith heeft wel een enorme ommezwaai moeten maken. Dat is het allemaal waard geweest, maar ze had geen vijfde moeten worden.”

Het is fijn dat haar laatste olympische partij een winnende is, analyseerde Bosch, maar het beïnvloedt haar levensgeluk niet. „Ik dacht na mijn wereldtitel dat het leven veel mooier zou zijn. Zo is het dus niet. Geluk zit in jezelf. En als je het naar je zin hebt, presteer je ook het best”, zegt Bosch. „Ik voel me heel goed. Fysiek kan ik nu zo nog vier jaar door, maar mentaal niet. Ik judo nog lekker een jaartje verder en plan dan een gepast afscheid.”