Vietnamese homoparen hopen op echt huwelijk

Als eerste Aziatische land is Vietnam een onderzoek begonnen naar legalisatie van het homohuwelijk. Het aartsconservatieve land blijkt een „ruimdenkende” regering te hebben.

Twee Vietnamese homomannen tijdens een publiek evenement in Hanoi op Wereldaidsdag, op 28 november 2011. Foto AFP

Duizenden nieuwsgierige toeschouwers zorgden voor een verkeersopstopping in het Zuid-Vietnamese plaatsje Ha Tien, toen Truong Van Hen and Nguyen Hoang Bao Quoc op 16 mei hun bruiloft vierden. Want wanneer gebeurt het nu dat twee mannen in Vietnam met elkaar trouwen? De ene bruidegom droeg een rood pak, de ander was in het wit. Er was champagne. Honderden vrienden en familieleden woonden de huwelijksceremonie bij.

De ceremonie was geslaagd, maar het homostel kreeg geen huwelijksakte. Maar dat gaat mogelijk veranderen. De Vietnamese regering is een onderzoek begonnen naar het legaliseren van het homohuwelijk. Het zou het eerste land in Azië worden waar homoseksuelen officieel met elkaar kunnen trouwen. En dat voor een communistische staat die normaal vooral het nieuws haalt met repressie van dissidenten.

Een enorm positieve verrassing, zegt directeur Le Bach Duong van het Instituut voor Sociale Ontwikkelingsstudies vanuit Hanoi. „Dat ze hierover in discussie willen, laat zien dat er enkele zeer ruimdenkende mensen in de regering zitten.” Want eigenlijk is Vietnam hartstikke conservatief. Volgens een recente enquête denkt tweederde van de Vietnamezen dat homoseksualiteit een ziekte is, eenderde noemt het een ‘sociaal kwaad’ (dat dacht de regering tien jaar geleden ook). Ook in Ha Tien waren er omstanders die de ‘immorele’ trouwerij probeerden te stoppen.

Maar de afgelopen tien jaar zijn homo’s wel zichtbaarder geworden in Vietnam, zegt de sociale wetenschapper Le Bach. Homo-organisaties durven zich meer uit te spreken. Internationale organisaties richten zich bij aidsbestrijding ook op homoseksuelen. Grootstedelijke homostellen zetten foto’s van zichzelf op Facebook. En sinds 2007 zijn er een aantal homoparen ‘getrouwd’, wat veel publiciteit kreeg.

Sowieso berichtten de massamedia veelvuldig over de homogemeenschap, zegt Le Bach Duong. De meeste artikelen zijn sensatiebelust en stigmatiserend. Maar door al die negatieve aandacht weten Vietnamezen nu in elk geval dat homo’s bestaan, zegt hij. „Ik denk dat de regering zich begon te realiseren dat dit ook een groep is waarvan de behoeften moeten worden vervuld.”

Vandaar dat de regering brieven uitstuurde naar allerlei maatschappelijke organisaties om hun mening over het homohuwelijk te peilen. „Het aantal homo’s loopt al in de honderdduizenden. Het zijn er niet weinig”, schreef minister van Justitie Ha Hung Cuong vorige week tijdens een live chatsessie, volgens persbureau AP. „Ze wonen samen zonder hun huwelijk te registreren. Ze hebben wellicht bezittingen. We moeten dit soort zaken natuurlijk volgens de wet afhandelen.” Het plan wordt begin volgend jaar voorgelegd aan de Nationale Assemblee. De kans dat het gelijk doorgaat, wordt klein geacht. Maar dat het nu serieus onderwerp is van discussie, is al heel wat.

Tot nu toe zijn er slechts 11 landen in de wereld waar homohuwelijken legaal zijn. Niet een daarvan ligt in Azië. In Aziatische landen als Singapore en Maleisië is homoseks zelfs verboden. Dat Vietnam nu voorop kan lopen, valt misschien juist toe te schrijven aan de sterke communistische regering. Die geeft geen ruimte aan religieuze organisaties die het homohuwelijk zouden kunnen bestrijden. Religie is er sowieso niet zo sterk, in tegenstelling tot bijvoorbeeld Indonesië, Maleisië, de Filippijnen. Bovendien kan het voor de communistische regering ook weinig kwaad om homo’s te steunen. In Vietnam zijn toch geen vrije verkiezingen, dus van conservatieve kiezers heeft zij niet te vrezen. De regering is misschien niet een groot voorstander, maar zij is ook niet tegen.

Maar zelfs als de maatregel doorgaat, zullen veel homoseksuelen er weinig aan hebben. In Vietnam is de trouwceremonie belangrijker dan de huwelijksakte , zegt Le Bach Duong. En voor een geslaagde ceremonie is de goedkeuring van beide families nodig. Voor een groot deel van de homoseksuelen is dat ondenkbaar.

Zo vertelt de 30-jarige Dang uit Ho Chi Minh Stad dat zijn ouders ontzettend verdrietig zouden worden, als hij ze zou vertellen over zijn geaardheid. Het zijn boeren op het platteland zonder enige kennis van homoseksualiteit, legt hij telefonisch uit. Zij blijven aandringen dat hij snel trouwt met een vrouw. Want er moet toch een kleinzoon komen, die de familielijn kan voortzetten.

Alleen tussen andere homoseksuelen in Ho Chi Minh Stad kan hij zichzelf zijn. Want ook op zijn werk op een overheidskantoor in de Mekongdelta hoort hij zijn collega’s grapjes maken over die ‘zieke’ homo’s. Als ze zouden weten dat hij daarbij hoorde, zouden ze niet meer met hem praten, denkt hij. Vandaar dat het hem weinig kan schelen dat hij straks mogelijk met een andere man kan trouwen. „Voor mij zou het toch onmogelijk zijn om het ooit te doen.”