Onderwijs is gered, Amarantis is opgeheven

Interim-bestuurder Marcel Wintels is bijna klaar met het opheffen van onderwijsconglomeraat Amarantis. „We moeten terug naar de menselijke maat.”

Amarantis bestaat niet meer. Gisteren werd de onderwijsgigant opgesplitst in vijf nieuwe scholen. Als straks het schooljaar begint, gaan de deuren weer open. En dat was de afgelopen maanden lang niet zeker, omdat het conglomeraat gebukt ging onder een schuld van 90 miljoen euro.

Interim-bestuurder Marcel Wintels is tot dinsdagavond laat bezig geweest om alle stukken juridisch in orde te maken, zodat de notaris de ontvlechting kon doorvoeren. Nu het grootste deel van de klus erop zit – hij moet nog nieuwe raden van toezicht inrichten – kijkt Wintels terug op een bewogen half jaar.

Wat was de spannendste fase?

„In de eerste maanden was het onduidelijk of we het onderwijs overeind konden houden. We moesten het vertrouwen terugwinnen van alle partijen die het niet meer zagen zitten met Amarantis: de bank, het ministerie van Onderwijs, de plaatselijke wethouders. Toen bleek dat zij bereid waren om naar een oplossing te zoeken, zijn we daarmee vanaf april aan de slag gegaan.

„Het was voor mij al snel duidelijk dat het voortbestaan van het onderwijs maar op één manier kon worden gewaarborgd: door eerst te reorganiseren en Amarantis daarna op te splitsen in logische eenheden. Maar het is een enorme opgave geweest om dat te regelen. Fuseren gaat in Nederland heel wat makkelijker dan defuseren.”

U wilde een financiële bijdrage van andere scholen in het voortgezet onderwijs en mbo om de problemen op te lossen. Daar was weinig animo voor.

„Daarover ben ik wel wat teleurgesteld. De MBO-Raad ging uiteindelijk akkoord met mijn verzoek, maar de VO-Raad, het samenwerkingsverband voor scholen in het voortgezet onderwijs, niet. Daarop heeft minister Van Bijsterveldt (Onderwijs, CDA) toegezegd dat zij de acht miljoen die ik nog nodig had voor haar rekening zou nemen, naast de tien miljoen die ze al had toegezegd. Het is jammer dat we er als sector niet in zijn geslaagd dit zelf op te lossen.”

Het is toch niet vreemd dat sommige scholen geen zin hadden om geld te geven aan een concurrent die hen jarenlang leerlingen heeft afgesnoept?

„Op zich begrijp ik dat, maar ik had gehoopt op meer solidariteit.

„We gaan de komende maanden kijken hoe we kunnen komen tot een betere afstemming van het opleidingenaanbod in de regio’s waar wij actief zijn. Daar had ik het afgelopen half jaar geen tijd voor. Het belangrijkste was dat onze leerlingen na de zomervakantie naar school zouden kunnen. Daarvoor moeten de diverse onderdelen van het gedefuseerde Amarantis wel levensvatbaar zijn. Ik voelde er daarom niets voor om zomaar stukken over te dragen aan andere scholen. Ik wil praten op basis van gelijkwaardigheid, niet met mijn rug tegen de muur.”

Welke les kan de Nederlandse onderwijssector trekken uit het debacle rondom Amarantis?

„De focus moet terug naar het onderwijs. Minder bestuurlijke drukte, minder politieke spelletjes. Ik moet eerlijk bekennen dat ik daarover de afgelopen maanden wel eens wat cynisch ben geweest. Bestuurders – en ook politici – leken soms vooral bezig met hun eigen agenda. Daarop scoren, daar ging het om. Dat levert veel wantrouwen op binnen een organisatie. Ik merkte dat als ik contact had met het personeel van Amarantis. Ik vertelde wat ik wilde doen, en dan zeiden ze: ja, maar wat is nu je echte doel? Nou, dat wat ik zeg dus. Dat was kennelijk ongewoon.

„We moeten terug naar de menselijke maat in het onderwijs. De grote conglomeraten die de afgelopen decennia zijn ontstaan, hebben te vaak geleid tot vervreemding onder het personeel, en vooral de docenten. En die zijn zo belangrijk. Het onderwijs wordt er echt niet beter van als je door weer een fusie 3 procent efficiencywinst kunt behalen. Het onderwijs wordt beter door heel goede en betrokken docenten. Die maken het verschil.”