Het publiek vergeeft me een gebroken tape

Brian Shimkovitz verzamelde Afrikaanse cassettebandjes. Zijn weblog groeide uit tot een platenlabel. Hijzelf werd Awesome Tapes from Africa-dj, met twee tapedecks.

Muziekjournalist

Dat hij uitsluitend behoorlijk gare cassettebandjes draait, is niet eens het vreemdste aspect van de dj-set van Brian Shimkovitz. Het is de enorme variatie in ongewone, maar uiterst dansbare Afrikaanse muziek waarmee hij het verregende Nijmeegse festival de Affaire tot leven wekt. Af en toe komt er een flard verbasterd Engels voorbij, maar het meeste is in lokale dialecten en talen, met dito muziekstijlen. Alle cassettes, van de Tanzaniaanse rapper tot de islamitische fuji-muziek uit Nigeria, vond hij op straathoeken en marktplaatsen.

Shimkovitz (31) is eigenlijk geen dj. Hij ging in 2002 als muzieketnoloog naar Ghana om de hiphopscene te bestuderen. In bussen, op markten en bij straatmuzikanten kocht hij muziek, altijd op cassettebandjes die in Afrika nog steeds populair zijn. De meeste muzikanten waren buiten hun eigen stad of dorp even onbekend als hier in de westerse wereld. Op zijn tweede reis naar Afrika breidde hij zijn terrein uit naar omliggende landen.

Eenmaal terug in New York zat hij tussen honderden bandjes die nergens anders te vinden waren. Shimkovitz begon een weblog, ‘Awesome Tapes from Africa’, om zijn ontdekkingen te delen. Een paar keer per week zette hij een gedigitaliseerd album van een obscure artiest online. Dat doet hij nog steeds. Het trekt inmiddels 40.000 unieke bezoekers per maand. Met zijn bandjes gaat Shimkovitz als dj de wereld rond en op zijn eigen platenlabel brengt hij albums uit van de artiesten die hij weet te achterhalen.

„Ik had nooit gedacht dat er zo veel interesse voor zou zijn. Elke week krijg ik collecties opgestuurd van mensen die er niets meer mee doen, of ze geven het me na een show.” Thuis heeft hij nu zo’n 4.000 tapes. Veel van de weblogbezoekers zijn volgens hem westerse muzikanten die zich verbazen over de bizarre muzikale ideeën. Shimkovitz: „Ik krijg veel reacties van indie-bandjes en jazzmuzikanten, maar het blog wordt ook gelinkt op heavy metal-forums.”

De ene dag zet hij traditionele Marokkaanse muziek online, de volgende dag een mix van hiphop met West-Afrikaanse highlife. „Het hoeft niet altijd het beste bandje te zijn, soms kan het ook een belangrijke stap in een bepaald genre zijn.”

Naar de dj-set in Nijmegen heeft hij twee tapedecks en ongeveer 75 bandjes meegenomen. Ze zitten in zo’n koffertje dat in de jaren tachtig op tienerkamers stond. De meeste blijken vol ongrijpbare, maar dansbare beats te staan. De bandjes zien er afgeleefd uit. „Als de tape breekt of vastloopt, vergeeft het publiek me dat wel. Ze weten dat ik wat meer tijd nodig heb dan de gemiddelde dj.”

Hoewel inmiddels ook in de woestijn muziek via telefoons wordt uitgewisseld, blijft het bandje populair in Afrika. Volgens Shimkovitz komt het omdat veel auto’s en bussen oude occasions uit Europa zijn, met cassettespelers in de autoradio. „Bovendien waren cd’s altijd duur en raken ze snel bekrast door zand en stof. Bandjes zijn makkelijk te kopiëren en te repareren. In Afrika gooi je pas iets weg als het echt helemaal stuk is. Nog altijd brengen veel Afrikaanse muzikanten hun muziek ook op tape uit.”

Het blijkt lastig om in contact te komen met de muzikanten van wie hij albums online zet. „De telefoonnummers die op de tape staan, worden niet opgenomen en brieven komen op verkeerde adressen aan. Soms kan ik artiesten achterhalen doordat iemand informatie achterlaat op het weblog, maar met de meesten van de ongeveer 200 muzikanten die online staan, heb ik geen contact.”

De artiesten van wie hij albums uitbrengt op zijn platenlabel kent hij wel. De eerste die bij hem uitkwam, was de Malinese zangeres Nâ Hawa Doumbia. Zij ontvangt inmiddels opnieuw royalty’s voor een plaat die in 1982 al in Mali verkrijgbaar was. De winst wordt 50/50 gedeeld.

Shimkovitz toert nu soms ook met Bola, een Ghanese muzikant van wie hij een plaat uitbracht. Bola maakt uitzinnige dansmuziek op zijn tweesnarige luit. „Dat is echt een droom die uitkomt. Ook in Accra, de hoofdstad van Ghana, luistert niemand naar zijn muziek, hij komt uit een andere cultuur. Toen ik zijn tape hoorde, werd ik weggeblazen. Nu kan ik met hem de wereld rond. Ik wil laten zien hoe muziek in Afrika wordt beleefd. Daarom laat ik tijdens dj-sets nummers vaak vijf minuten lopen. Dat hoort erbij. Ik heb vaak tijdens busritten urenlang hetzelfde bandje horen draaien.”

Brian Shimkovitz treedt zondag op met Bola tijdens het Zomerparkfeest in Venlo. Zie ook www.awesometapes.com.