Zo jong en zo snel, kan dat wel?

Tieners zijn het nog, de zwemsters die goud winnen. In het geval van de Chinese Ye Shiwen is er argwaan – doping? Maar het kan: het zwemmen kent meer jonge kampioenen.

Redacteur Olympische Spelen

Londen. Ye Shiwen is pas zestien jaar, maar nu al staat vast dat ze altijd bekend blijft als de zwemster die Ryan Lochte en Michael Phelps kon verslaan.

Verbaasde reacties uit de zwemwereld konden niet uitblijven na haar „ongelooflijke prestatie”. Zo omschreef John Leonard, het Amerikaanse hoofd van de internationale organisatie van zwemcoaches, de 400 meter wisselslag van de Chinese, afgelopen zaterdag. Het was niet alleen het eerste wereldrecord voor een vrouw sinds de afschaffing van de ‘snelle pakken’ begin 2010, haar laatste baantje (28,93 seconden) had Ye 0,17 sneller gezwommen dan de Amerikaanse gigant Lochte – bedwinger van Phelps – die avond op hetzelfde nummer bij de mannen. Een meisje van zestien dat de twee grootste mannelijke allrounders in hetzelfde bad – althans figuurlijk – de hielen laat zien? Pippi Langkous te water?

Leonard, die maandag in het olympische Aquatics Centre sprak met onder meer website SwimNews, is de eerste coach die openlijk zijn twijfels uitspreekt over de verbazingwekkende prestatie van de Chinese. „We moeten voorzichtig zijn met beschuldigen. We weten het simpelweg niet. Maar ik wil dit wel zeggen: de geschiedenis van onze sport vertelt ons dat elke keer als wij iets ‘ongelooflijks’ zien, er vaker wel dan niet sprake was van een vorm van oplichting – doping in de meeste gevallen.”

De zwemster in kwestie zegt dat de Chinese ploeg de antidopingregels „zeer streng” naleeft. „Dus er is geen enkel probleem.” Dat vindt ook het Brits olympisch comité, dat zegt dat de dopingtest van Ye na haar race uitwees dat ze „clean” was. „Ye verdient erkenning voor haar talent”, aldus voorzitter Colin Moynihan. IOC-woordvoerder Mark Adams dacht er hetzelfde over. „Het is triest, maar er zullen altijd mensen zijn die dope gebruiken en valsspelen. Maar ik denk dat het ook triest is dat we niet kunnen applaudisseren voor een geweldige prestatie.”

De Chinese teammanager, Qi Xu, bagatelliseerde via persbureau Xinhua de prestatie van Ye door te stellen dat Lochte in zijn race niet meer voluit had hoeven zwemmen voor goud. „Ye lag na driehonderd meter achter en moest haar best doen om te winnen.” Maar bij veel coaches rond het olympische bad gaat die theorie niet op. Ye, zei Leonard, deed denken aan de Oost-Duitse Kristin Otto, die bij de wereldkampioenschappen in 1986 „als een man” weg zwom van haar concurrentes. De coach noemde ook Michelle Smith, de Ierse die in 1996 (Atlanta) driemaal olympisch goud won en later vier jaar werd geschorst wegens manipulatie van urinestalen voor dopingcontroles.

Ye roept bij coaches ook nare herinneringen op aan de plotselinge opkomst van Chinese zwemsters. Er kwamen meer dan veertig dopinggevallen aan het licht, nadat in 1998 Yuan Yuan was aangehouden met groeihormonen in haar tas. Leonard: „De DDR, China in de jaren negentig – ze hadden excuses en verklaringen. Maar ze bleken te liegen. We hebben superwoman vaker in het zwembad gezien, als Supermädchen en Chinese oplichters. Ze werden geschorst.”

Bovendien lijkt het lek nog niet boven in het Chinese zwemmen. Zes weken geleden werd bekend dat een teamgenoot van Ye, de eveneens zestienjarige Zhesi Li, was betrapt op het gebruik van epo.

Ye is overigens niet de enige jonge zwemster die opvalt in Londen. Maandagavond won de vijftienjarige Litouwse Ruta Meilutyte, die sinds 2010 in Engeland woont, verrassend de 100 meter schoolslag. Zij werd de jongste olympisch zwemkampioen op een individueel nummer sinds de Japanse Kyoko Iwasaki in 1992 (Barcelona), die toen net veertien was.

De zwemgeschiedenis kent meer jonge kampioenen. De Hongaarse Krisztina Egerszegi won in 1988 in Seoul goud als veertienjarige. De Zweedse Sarah Sjöström, in Londen concurrent van Ranomi Kromowidjojo, was ook veertien toen ze in 2008 Europees kampioen werd. Ook bij de mannen geldt vaak dat wat goed is snel komt: Michael Phelps zwom zijn eerste wereldrecord als vijftienjarige, de Australiër Ian Thorpe was vijftien toen hij in 1998 de jongste mannelijke wereldkampioen werd.