Bestaan er mengvormen van mensen en mensapen?

Het is misschien ‘geen religieus/politiek correcte vraag’, maar Fonger Huisman vraagt het zich wel af: „Hebben een mens en een mensaap ooit samen een kind kunnen voortbrengen?”

Dat weten we niet. Er zijn geen gevallen bekend. Dat zegt de bekende mensapenonderzoeker Frans de Waal. Er zijn wel veel geruchten en verhalen. Vorige maand overleed bijvoorbeeld in de apenopvang Primarily Primates in Texas de chimpansee Oliver, 55 jaar oud. Decennialang werd deze aap door sommigen beschouwd als humanzee, een menging tussen mens en chimp. Hij had een verrassend plat gezicht en hij liep vrijwel altijd rechtop. Een genetisch onderzoek maakte in 1998 een eind aan die geruchten. Oliver had 47 chromosomen, als een echte chimpansee. Mensen hebben 46 chromosomen.

En er is het beruchte project van de Sovjet-geleerde Ilya Ivanov, die in de jaren 20 eerst een chimpvrouw probeerde zwanger te maken met mensensperma en later mensenvrouwen met orang-oetansperma. Dat leverde niks op, al beweren Big Foot- en Yeti-adepten wel dat sindsdien geheimzinnige aapmensen door de Kaukasus dwalen. De Sovjets zouden de experimenten hebben gedaan om een nieuw ras soldaten te kweken of om het christendom dwars te zitten. Of zelfs misschien om ingewikkelde verjongingskuren voor Sovjet-leiders mogelijk te maken.

Het leidde dus tot niks, maar het had best gekund, aldus De Waal. „Hybridisatie [soortenmenging] tussen mens en mensaap is waarschijnlijk mogelijk, want er zijn volop hybriden tussen soorten. De mensaapmensenmengsels zijn waarschijnlijk wel onvruchtbaar wegens het verschillende chromosomenaantal.”

Makkelijk zal het niet zijn, er zijn allerlei belangrijke verschillen, naast het verschil in chromosomenaantal. De zwangerschap van een chimp is bijvoorbeeld 225 dagen, tegen 280 bij mensen. Maar dat soort verschillen bestaan ook tussen soorten die toch (met hulp van de mens) gekruist kunnen worden. Paarden hebben 64 chromosomen, ezels 62, maar toch brengen ze samen muildieren en muilezels voort. En dat terwijl de gemeenschappelijke voorouder van paarden en ezels maar liefst 4 tot 7 miljoen jaar geleden leefde. Net als die van de chimps en de mensen, trouwens. Die leefde zo’n 6 tot 5 miljoen jaar geleden.

Ook een vraag voor deze rubriek? Mail naar vraag@nrc.nl