Weemoed in oude studio

Oef, wat een oud gebouw. Het scheelt weinig of een wiebelig zoldertrapje stort in elkaar onder Joost Zwagermans gewicht. Paul Witteman hoeft alleen maar naar de lampenkappen te wijzen en ze komen al bijna los van het plafond. En als Jeroen Pauw zijn plek aan het raam in de redactieruimte van Pauw en Witteman opzoekt voel je als kijker de tocht door zijn botten trekken.

Studio Plantage in Amsterdam verkeerde zo ongeveer in staat van ontbinding toen documentairemaker Hetty Nietsch en programmamaker Ewart van der Horst er in mei 2011 kwamen filmen. Zij vroegen programmamakers herinneringen op te halen aan de legendarische televisiestudio in de Plantagebuurt, vlak voordat deze zou worden ontmanteld door eigenaar Artis. Het resultaat is de tweedelige documentaire Afscheid van Studio Plantage, waarvan gisteravond laat het slot werd uitgezonden.

Dit weemoedige portret van een bijzonder gebouw verdiende een prominenter tijdstip. Want als coryfeeën als Sonja Barend en Hanneke Groenteman gaan praten over de dingen die voorbij zijn, levert dat bijna altijd mooie televisie op. Gelukkig is de documentaire nog de hele week te zien op Uitzending Gemist.

Uit Studio Plantage kwam zo’n beetje de beste televisie van de laatste twee decennia. Het was de thuishaven van Barend & Witteman, Jiskefet, De Plantage, Pauw en Witteman, Holland Sport en De wereld draait door. Maar misschien is het uitzicht nog wel beroemder dan het gebouw zelf. De drukke Plantage Middenlaan deed dienst als achtergrond in talloze praatprogramma’s en zal in het collectieve geheugen verankerd blijven dankzij de iconische raampartij achter Clairy Polak in Buitenhof.

Iedereen was blij in het karakteristieke studiocomplex te mogen werken. Goed, de kamers waren te klein. Pilaren stonden altijd in de weg van de camera’s. En het pand werd met de dag krakkemikkiger. Maar het werkte. Omdat Studio Plantage in alles het tegendeel was van de moderne televisiestudio. „Programma’s waar mensen hun hart moeten uitstorten kun je niet maken in een steriele studio in Hilversum”, bezweert Paul Witteman. Het classicistische gebouw, midden in de stad, deed presentatoren en gasten vergeten dat ze televisie maakten. Het was, vertelt producent Ireen van Ditshuyzen, „een plek zonder drempels”.

Maar Studio Plantage begon genadeloos af te takelen. Matthijs van Nieuwkerk vertelt in de documentaire dat het vreselijk kon stinken tijdens opnames van De wereld draait door. De rioolgeur was soms zo sterk dat hij zich schaamde tegenover zijn gasten. Met een beetje pech liep er ook nog een muis door de zaal, zoals tijdens een gesprek met Job Cohen.

Het is nog niet duidelijk wat er gaat gebeuren met het gebouw. Ofwel Artis geeft het, oh ironie, aan de bacteriën en schimmels voor hun MicroZoo. Maar er zijn ook plannen om het gebouw weer de bestemming te geven waar het absoluut niet voor is gemaakt, maar toch in uitblinkt: een tv-studio.

Reinier Kist vervangt deze week Hans Beerekamp.