Waarom is de ene zee blauwer dan de andere?

In Belize is het zeewater zo „gezellig azuurblauw”, vindt Jan, de vader van Arthur van Westerop. „Waarom is het Noordzeewater dan zo grauw?” vragen vader en zoon zich af.

Voor de kleur van zeewater zijn twee dingen belangrijk: diepte en de hoeveelheid stofjes die in het water zweven, zegt Marcel Wernand, wetenschapper in de marine optica bij het Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee. „Watermoleculen absorberen alle kleuren uit zonlicht, behalve blauw”, legt hij uit. „Die kleur kaatsen ze terug, en die zien wij. Zwembadwater bestaat uit niet-vervuilde watermoleculen en oogt dus heel blauw.”

De invloed van diepte is simpel: hoe meer moleculen, hoe blauwer het water. Open zeeën van kilometers diep zijn dan ook indigoblauw.

Het effect van stofjes in het water is iets gecompliceerder: Wernand. „Voedingsstoffen zijn een soort kunstmest voor algen en plankton. Water met veel algen en plankton vertroebelt richting bruin of groen, omdat die organismen andere kleuren licht terugkaatsen.”

Vaak zweven voedingsstoffen vooral langs de kust. Voor de Nederlandse kust zweeft bijvoorbeeld 40 milligram plankton per kubieke liter zeewater, terwijl dat maar een paar milligram per kuub is op open zee.

Ook rivieren beïnvloeden de waterkleur in zee. Het opgeloste organisch materiaal dat rivieren meedragen, zoals bladeren of plas van vissen, wordt wel gelbstoff genoemd. Het is geel van kleur, waardoor de zee groener wordt, zoals onze Noordzee.

„Het Kanaal richting Engeland is juist weer een beetje melkachtig van kleur. Dat komt doordat er veel kalkdeeltjes in het water zweven, van de krijtrotsen bij Dover.”

In ondiep, helder water is ook de bodem van invloed op de kleur. Zand, koraal, of plantjes bepalen hoe het water oogt. Als het hard waait en de golven wervelen zand en algen op, is de ondiepe zee bruiner.

En vervuiling dan? „Ja, dat is heel misleidend”, zegt Wernand. „Chemische vervuiling doodt namelijk alles in het water, waardoor een soort zwembadwater overblijft. Zoals vroeger voor de kust van Marseille. Daar werd allerlei troep in geloosd en wat je dan ziet is helder blauw water.”

Ook een vraag voor deze rubriek? Mail naar vraag@nrc.nl