Schiphol onder druk door A380

De Airbus A380 van Emirates landt morgen voor het eerst op Schiphol. Concurrenten uit EU en VS vrezen ‘unfaire’ concurrentie uit de Golfregio.

Voor alle zekerheid is de Schipholtunnel versterkt met 25 centimeter gewapend beton. Een Airbus A380 met 450 passagiers aan boord weegt meer dan 500.000 kilo. En vanaf morgen kan zo’n vijfhonderd-tonner zomaar eens zijn landing gaan inzetten op de Buitenveldertbaan – dwars over het autoverkeer op de A4.

Luchtvaartmaatschappij Emirates opent morgen een lijnvlucht naar Amsterdam met het grootste passagierstoestel ter wereld. Het is de eerste luchtvaartmaatschappij die met de Airbus A380 op Schiphol gaat vliegen. Andere gebruikers, zoals Singapore Airlines en China Southern, hebben het tot nu toe bij woorden gelaten.

De komst van de A380 heeft gevolgen voor Schiphol en voor zijn belangrijkste gebruiker, Air France-KLM. Alleen al het noemen van de naam ‘Emirates’ is voldoende om KLM-topman Peter Hartman in staat van opwinding te brengen. Er komt nog meer concurrentie op de belangrijke bestemmingen in Zuidoost- Azië, zegt luchtvaartexpert Jan Veldhuis van SEO Economisch Onderzoek. „Met de A380 kan Emirates elke dag 150 extra passagiers meenemen. Dat gaat ten koste van de concurrenten.”

Emirates is in het afgelopen decennium explosief gegroeid. Tussen 1997 en 2012 vertienvoudigde het aantal passagiers. De groei van de luchtvaartmarkt in het Midden-Oosten is niet voldoende om die toename te verklaren. Emirates is bezig de andere luchtvaartmaatschappijen op te eten, zegt luchtvaartanalist Richard Aboulafia van de Amerikaanse Teal Group. „Emirates graait zijn marktaandeel bij elkaar.”

In de slag met de gevestigde luchtvaartmaatschappijen is de A380 het belangrijkste wapen. De Golfstaten zijn met afstand de grootste afnemers van het vliegtuig. Op dit moment telt de Emiratesvloot al 22 toestellen, en in de komende jaren zullen daar nog 68 superjumbo’s bij komen. Op termijn wil Emirates zelfs beschikken over maar liefst 120 A380’s: een luchtarmada die een slordige 32 miljard euro zal gaan kosten.

Voor de Europese vliegtuigbouwer Airbus is dat goed nieuws. Maar Amerikaanse en Europese vliegmaatschappijen spreken van concurrentievervalsing. Emirates Airlines is volledig in handen van de overheid. Volgens Europese luchtvaartmaatschappijen worden de carriers uit de Golfregio op allerlei manieren gesubsidieerd. Emirates zou gunstige financieringsvoorwaarden krijgen voor nieuwe toestellen. Emirates zou nauwelijks luchthavenbelasting betalen. Emirates zou toegang hebben tot goedkope olie. „Het staat vast dat deze airlines de ongelimiteerde steun van de overheid genieten”, zei Jean-Cyril Spinetta, topman van Air France-KLM.

De beschuldigingen worden weersproken door Emirates-topman Tim Clark. „Luidruchtige concurrenten, die zelf hebben geprofiteerd van overheidssteun, verspreiden onwaarheden”, zo zei Clark onlangs tijdens een presentatie in Brussel. Volgens Clark is Emirates een normaal commercieel bedrijf, dat winst maakt. Hoewel het bedrijf geen beursnotering heeft, publiceert het uitgebreide jaarverslagen, met gedetailleerde financiële informatie.

Richard Aboulafia hecht daar echter niet al te veel waarde aan. Emirates, zo benadrukt de Amerikaanse analist, is een cruciaal onderdeel van een masterplan dat de Golfstaten moet voorbereiden op het moment dat de oliebronnen zijn opgedroogd. Volgens het strategische plan ‘Dubai 2015’ moet de piepkleine Golfstaat op termijn uitgroeien tot een toeristische pleisterplaats en het kloppende financiële centrum van het Midden-Oosten. Emirates moet van Dubai International Airport de grootste luchthaven ter wereld maken, zegt Aboulafia. „En of ze daarbij winst of verlies maken is eigenlijk van minder groot belang.”

De opkomst van de Golfregio gaat ten koste van traditionele hubs als Londen, Frankfurt en Schiphol. In de toekomst zouden overstappers Schiphol kunnen mijden. Emirates ligt strategisch, zegt Jan Veldhuis van SEO. „Trek maar eens een cirkel van twaalf uur vliegen. Vanuit Dubai kun je bijna de hele wereld bereiken.”

Geen wonder dat Europeanen bondgenoten zoeken. Een half jaar geleden sprak Jean-Cyril Spinetta nog luchtig over contact met Etihad, de carrier van Abu Dhabi. Maar inmiddels lijken de plannen voor samenwerking met Air France-KLM behoorlijk ver gevorderd. Want de A380’s vliegen niet alleen op Schiphol en Parijs. Ze vliegen ook op München, Manchester en Newcastle.