Poetin en de Pussy's

Puissant rijke oligarchen of doorgewinterde politici kan het Kremlin van president Poetin na twaalf jaar ‘soevereine democratie’ wel aan. Chanteren, intimideren en desnoods vervolgen zijn de geijkte wapens. Dat past ook in een lange traditie. In Rusland worden sterke mannen, die waken over het volk en afrekenen met de vijand, bewonderd.

Maar drie jonge vrouwen van het punkbandje Pussy Riot zouden hem wel eens boven het hoofd kunnen groeien. De drie, die in februari een anti-Poetinliedje zongen op het altaar van de klatergouden kathedraal Christus de Verlosser, zijn uitgegroeid tot slachtoffers van een hardvochtig justitieel regime dat aan de leiband loopt van kerk én staat.

De straf (nu al vijf maanden voorarrest) wordt door een groeiend deel van de publieke opinie als buitensporig ervaren. Dat de actie in de kerk, waar tot 1994 een zwembad lag, ‘blasfemisch’ was – of een „ethische fout” zoals een van drie gisteren voor de rechtbank toegaf – speelt steeds minder een rol. Jonge moeders zet je alleen gevangen voor moord en doodslag. Ook dat sentiment is deel van een lange traditie. In Rusland kunnen slachtoffers van kale macht op mededogen rekenen.

De publieke opinie raakt nu langs deze lijn verdeeld. Dat ongeveer elke muzikant die in Moskou optreedt (Faith no More, Sting) het opneemt voor Pussy Riot houdt de zaak ook levend onder de stedelijke middenklasse, die het autoritaire bewind sinds een jaar meer als belemmering dan als bescherming ziet.

Zelfs de Russisch Orthodoxe Kerk, niet alleen een geestelijke macht maar ook een winstgevend concern, is niet meer boven kritiek verheven.

De Russische regering probeert die protestbeweging te smoren met een bombardement aan wetgeving. Dit voorjaar werd de demonstratievrijheid verder ingeperkt. Anderhalve week geleden ondertekende de president een wet die non-gouvernementele organisaties verplicht zich ‘buitenlandse agent’ te noemen als ze geld uit den vreemde krijgen. Gisteren contrasigneerde hij een wet tegen laster. Vandaag bekrachtigde Poetin een wet tegen websites die schadelijk zijn voor kinderen.

Dat lijken daden van een krachtige leider. Maar al die nieuwe wetten zijn stuk voor stuk uitingen van zwakte. Al een jaar is het Kremlin niet in staat de angel uit het protest te halen. Machismo, dedain, repressie door justitie en politie: niets werkt. Integendeel, door een onbeduidend bandje te laten boeten, heeft het bewind zelf een nieuw verzetssymbool geschapen dat de politiek overstijgt en dus des te gevaarlijker is.