Jij bent voor Assad hè, geef het maar toe

In Nederland wonen ruim 11.000 Syriërs. En net als in Syrië is de verdeeldheid onderling groot. Om felle discussies te voorkomen, wordt in de kerk niet gebeden voor het thuisland.

AMSTERDAM. In de Syrisch-orthodoxe kerk in Enschede mag niet meer over de politiek in Syrië worden gesproken. De priester heeft er een verbod voor afgekondigd.

Net als in Syrië zijn Syriërs in Nederland onderling verdeeld. Zeker de Syrisch-orthodoxen. De een is voor president Bashar al-Assad, de ander tegen.

Het heeft volgens een kerkbestuurslid van de Syrisch-orthodoxe kerk in Enschede de laatste tijd geleid tot felle discussies en confrontaties in de kerk. Het bestuurslid wil anoniem blijven. De politiek in Syrië is een gevoelig onderwerp.

In Nederland wonen volgens het CBS ruim 11.000 Syriërs. Ongeveer de helft van hen zijn Koerden, iets minder dan de helft Arabieren en zo’n 10 procent is Syrisch-orthodox. Velen hebben familieleden in hun vaderland wonen. Hun dagelijkse leven wordt beheerst door onrust en angst.

Een groot deel van de orthodoxen maakt zich niet alleen zorgen om hun familie, maar volgt ook met spanning de politieke ontwikkelingen in het land. Zij willen terug naar hoe het vroeger was, voor de opstand. Terug naar de seculiere samenleving waar ondanks een gebrek aan vrijheid van meningsuiting en de alomtegenwoordige corruptie, wel plaats was voor religieuze minderheden. Sommigen onder hen zijn voor politieke veranderingen, mits dat gaat zonder geweld, maar velen zijn vooral pro-Assad.

Er zijn zelfs kerkgangers in Enschede die volgens het kerkbestuurslid in het verleden banden hebben gehad met de gevreesde Syrische inlichtingendienst. Voor de opstand werd daar nauwelijks over gesproken, maar door het geweld in Syrië, barst nu ook de bom in Enschede. Syriërs beschuldigen elkaar binnen de muren van de kerk. ‘Jij bent pro, hè, jij bent voor Assad. Geef het maar toe.’ Een gespreksverbod was het gevolg.

Waar in een Rooms-Katholieke kerk wordt gebeden voor de veiligheid van het Syrische volk, durft de priester dat in de Syrisch-orthodoxe kerk niet aan. De verdeeldheid onder de kerkgangers is te groot.

Het bestuurslid vertelt dat zijn familie in de Noord-Syrische stad Al-Qamashli woont in de provincie Al-Hasake. „Dagelijks probeer ik mijn broer te bellen om te vragen hoe het gaat. Op bepaalde momenten is hij zo bang dat de telefoon wordt afgetapt door de inlichtingendienst dat hij zegt dat het hartstikke goed gaat en het heel gezellig is. Mijn broer is 83 jaar oud en ik weet dat hij zijn huis niet uitdurft. Wij bezitten als familie drie huizen en grond in Syrië. Ook andere Syrische orthodoxen in Nederland hebben bezittingen in het land. Ze zijn als de dood dat die worden ingenomen door opstandelingen of het leger.”

In Amsterdam bevindt zich ook een Syrisch-orthodoxe gemeenschap. Deze staat bekend als pro-Assad. Een van de kerkgangers, de 48-jarige Syrische Youla Alagaghi woont met haar man al twintig jaar in Nederland. Haar familie woont echter in Aleppo. Het geweld in Syrië maakt haar somber. Voor de opstand konden mensen gewoon over straat lopen. Nu zijn de straten uitgestorven en de huizen kapotgeschoten.

Hoewel Alagaghi veilig in Nederland woont, geldt dat niet voor haar familie in Aleppo. Drie weken geleden werd haar oom ontvoerd. Door wie is onduidelijk. Hij werd uit zijn huis gehaald door een groep mannen. Of het de Shabiha is (letterlijk: spoken, pro-Assad milities) of leden van het Vrije Syrische leger is onbekend.

„Je weet niet wie de vijand is. De ontvoerders vroegen om losgeld, in totaal 150.000 euro. Mijn familie in Aleppo heeft het losgeld betaald. Ze hebben hem zwaar mishandeld met elektrische schokken. Mijn oom is een bekende zakenman in onroerend goed in Aleppo. Ze wisten dat hij geld had.”

Twee weken geleden vluchtte haar oom voor de strijd losbrak in Aleppo met zijn vrouw en twee dochters met het vliegtuig naar Istanbul. Maar de rest van Alagaghi’s familie woont nog steeds in de economisch belangrijke Syrische stad.

„’s Ochtends als ik opsta, kijk ik meteen op Facebook voor het nieuws over Aleppo en om te kijken of mijn nichtjes die daar wonen, online zijn. Als dat zo is, maak ik me geen zorgen. Maar soms heb ik drie dagen niets van ze gehoord. Dan bel ik ze op om even hun stem te horen.”

Naast de Syrisch-orthodoxen zijn er veel Syriërs met een andere etnische en religieuze achtergrond zoals koerden, shi’ieten, sunnieten, alawieten en druzen. Samen zijn zij verenigd in het Syrisch Comité in Nederland dat sinds het begin van de opstanden pleit voor het aftreden van Assad. Bestuurslid Rader Abdul Fattah vertelt dat enkele Syrisch-orthodoxen zich bij het comité hebben aangesloten. „Over het algemeen zijn zij onderling erg verdeeld.”

Maar de angst van Syrisch-orthodoxe Youla Alagaghi is dat als het geweld erger wordt, christenen in Syrië te maken krijgen met een tweede Irak, waar volgens haar geen plaats is voor religieuze minderheden. „In dat geval heb ik veel liever dat alles bij het oude was gebleven.”