Chinese bedrijfscultuur bedreiging voor CNOOC

Chinese bedrijven vragen om een eerlijker behandeling door buitenlanders. De critici van China beweren echter dat deze bedrijven het spel nog steeds niet spelen volgens de algemeen aanvaarde regels van de mondiale kapitaalmarkten. De beschuldiging van handel met voorkennis rond het bod van 15 miljard dollar (12,2 miljard euro) van het Chinese olieconcern CNOOC op de Canadese olieproducent Nexen geeft de critici een steuntje in de rug.

De Amerikaanse beurstoezichthouder, de Securities and Exchange Commission (SEC), heeft vrijdag een klacht ingediend tegen een brievenbusfirma uit Hong Kong. Deze firma is in handen van Zhang Zhirong, één van de rijkste mannen van China, die op de ranglijst van het Chinese New Fortune Magazine de 26ste plaats bezet. Volgens de SEC heeft zijn aankoop van 14,3 miljoen Nexen-aandelen, slechts vier dagen vóór het bod van CNOOC, hem een winst opgeleverd van 7,2 miljoen dollar. Het scheepsbouwconcern van Zhang heeft van oudsher een strategische samenwerkingsovereenkomst met CNOOC. In reactie op de aantijging zijn de aandelenkoersen van het concern en van een door Zhang gecontroleerd vastgoedbedrijf op de beurs van Hong Kong met dubbele cijfers gedaald.

Als kapitaalmarkten relatief onderontwikkeld zijn, komt handel met voorkennis op hoog niveau de betrokkenen nauwelijks als iets onoorbaars voor. Franse politici en zakenmensen waren oprecht verbaasd over het rumoer rond hun in 1998 vergaarde winsten door de aankoop van goedkope aandelen van een door de Franse aluminiumproducent Pechiney begeerd bedrijf. Er was zelfs niet veel verontwaardiging in Italië in 1995, toen een functionaris van de Italiaanse glasproducent Luxottica aandelen kocht in een overnamekandidaat.

De normen van wat wel en niet kan op dit gebied zijn in Europa en sommige Aziatische landen tegenwoordig veel strikter. In Japan heeft de reactie van Nomura op een schandaal rond handel met voorkennis de uitvoerend directeur van de bank zojuist zijn baan gekost. Maar de Chinese autoriteiten zullen meer moeite hebben zo’n hoog niveau van verontwaardiging te bereiken.

In China is handel met voorkennis slechts één van de uitingsvormen van een bredere cultuur. De machtigen en hun families gebruiken vaak hun posities en connecties voor persoonlijk gewin. De Chinese beurstoezichthouder probeert iets te doen aan de handel met voorkennis, maar slechts een paar vervolgingen zullen de cultuur waarschijnlijk niet kunnen veranderen.

De Chinese manier van doen helpt bedrijven als CNOOC niet. Hoewel er nog niemand is beticht van een misdrijf roept de zaak twijfels op over de beloften van het bedrijf om Canada veel voordelen te bieden als het Nexen mag overnemen. Een transactie van 7 miljoen dollar kan dus een overeenkomst van 15 miljard dollar onderuit hebben gehaald.

Vertaling Menno Grootveld