Vino besmette kampioen, maar wat een vechter

Niet iedereen was blij met de indrukwekkende wielerzege van Vinokoerov. De Kazak heeft een dopingverleden en waarom deed de Colombiaan Urán zo raar in de eindsprint?

Het gezicht van Pat McQuaid stond zaterdag op onweer bij de medaille-uitreiking van de olympische wegwedstrijd. De voorzitter van de internationale wielerbond UCI mocht de lachende Aleksandr Vinokoerov een bosje bloemen geven. Velen wilden de Kazach na een schorsing wegens bloeddoping niet zien winnen in Londen. Maar hij deed het wel, in een finale waarbij de Colombiaan Rigoberto Urán zich wel heel opzichtig liet verrassen.

Met Vinokoerov won de zwoeger, de aanvaller. Hij heeft de leepheid die zijn medekoplopers misten in de straten van Londen. De 38-jarige Kazach, het uithangbord van het Aziatische wielrennen, brak vorig jaar nog zijn bekken en dijbeen bij een val in de Tour. Hij wilde stoppen, herstelde snel en besloot zaterdag zijn loopbaan met olympisch goud. Tegelijk is Vino voor het imago van de sport de slechtst mogelijke opvolger van de Spanjaard Samuel Sánchez.

Vinokoerov heeft nooit expliciet toegegeven dat hij bloedtransfusies heeft genomen in de Tour van 2007, zoals tests hebben uitwezen. McQuaid ergert zich wezenloos aan betrapte wielrenners die volhouden onschuldig te zijn. Wie wel bekent, en liefst namen en rugnummers noemt, krijgt zelfs strafvermindering. McQuaid prees voor de olympische wegwedstrijd nog het karakter van de Schotse renner David Millar, die uitgebreid boete deed nadat hij in 2006 was betrapt op epogebruik en voor twee jaar werd geschorst.

Vinokoerov kreeg voor dopegebruik een schorsing van één jaar van de Kazachse wielerbond, omdat hij zijn afscheid al had aangekondigd. Maar hij wilde in 2008 toch zijn comeback maken, waarna de UCI en McQuaid zijn uitsluiting verlengden omdat de internationale regels een tweejarige straf voorschrijven. De Kazach voelde zich harder aangepakt dan anderen. Hij moest de UCI ook een boete ter waarde van een jaarsalaris betalen, maar het internationaal sporttribunaal CAS achtte die sanctie niet rechtsgeldig.

Ook het IOC dreigde Vinokoerov dwars te zitten. De Kazach zou een van de tientallen slachtoffers zijn geweest van de ‘Osaka Rule’, waarbij sporters na een dopingschorsing van minimaal zes maanden zijn uitgesloten van de eerstvolgende Spelen. Maar het CAS oordeelde in oktober dat de maatregel ongeldig is, omdat het extra straf zou betekenen voor al veroordeelde sporters. Dat is niet de zaak van het IOC, maar van het wereldantidopingagentschap WADA. Vino mocht naar Londen.

Mark Cavendish leek voorbestemd te winnen op The Mall, bij Buckingham Palace. Een miljoen wielersupporters hadden zich langs het parcours verzameld, zwaaiend met Union Jacks. Helpers als Tourwinnaar Bradley Wiggins, Chris Froome en Ian Stannard moesten hem na het startschot van Prins Charles negen keer over de 224 meter hoge Box Hill in Surrey begeleiden, waarna de sprinter zijn concurrenten in hartje Londen zou verpulveren.

Het liep anders. De Nederlander Lieuwe Westra viel als eerste aan, waarna een kopgroep ontstond waarbij zich gedurende de wedstrijd meer ‘vluchters’ aansloten. De Britse ploeg verslikte zich zonder de technologische hulp van ‘oortjes’ in de kracht van de kopgroep en kwam niet meer dichterbij dan een kleine minuut. Op zeven kilometer van de finish demarreerden Vinokoerov en Urán, die in laatste 200 meter wegkeek en even inhield, waarna de Kazach won. De Noor Alexander Kristoff behaalde brons.

De finale riep herinneringen op aan Luik-Bastenaken-Luik van 2010, waarbij Vinokoerov zich opvallend eenvoudig ontdeed van de Rus Aleksandr Kolobnev. Maanden na de overwinning beschuldigde een Zwitsers tijdschrift de steenrijke Kazach op basis van e-mails ervan dat hij zijn medevluchter 100.000 euro had betaald. Vinokoerov ontkende dat hij wie dan ook had betaald en noemde het bedrag slechts een lening.

Natuurlijk moest Vino zich ook zaterdag verweren voor een sprint à deux met de geur van betaling. En kon hij zweren dat hij ‘schoon’ was? „Ik heb die vraag ook in 2010 gekregen. Er is geen reden die opnieuw te stellen. Ik ben een goede wielrenner.” Aan Urán, toch een aardige sprinter, de vraag of hij zijn concentratie niet wat makkelijk verloor. „Nee, we hadden allebei weinig over. Ik keek helaas op het verkeerde moment weg.”

Vinokoerov, ook winnaar van olympisch zilver bij de Zomerspelen van Sydney 2000, verliet het mediatribunaal voortijdig. Wie is geboren bij de grens met Siberië en is opgevoed in een keihard wielerinternaat, wacht niet tot argwanende verslaggevers klaar zijn met hem. Hij wilde zijn loopbaan besluiten zoals Richard Virenque en Laurent Jalabert, waren zijn laatste woorden als wielrenner: op het hoogtepunt.