Is de stagiair (dubbel) verzekerd?

Wie hier inkomen heeft, moet een zorgverzekering afsluiten. Ook buitenlandse studenten die in eigen land verzekerd zijn. Honderden kregen al een boete.

Een betaalde stage bij vrachtwagenfabriek DAF in Eindhoven. Wouter van Goch, student werktuigbouwkunde aan de hogeschool, zag er geen erg in. „Ik leerde er veel en verdiende ook nog iets bij”, zegt Van Goch, die in België woont. Vier maanden lang deed hij onderzoek naar computersimulaties van motoronderdelen.

Nog tijdens zijn stage ontving hij een brief van het College voor Zorgverzekeringen. Of Van Goch zich bij een zorgverzekeraar wilde inschrijven, anders kreeg hij een boete van 356,49 euro opgelegd. „Ik begreep niet waarom, want ik héb al een verzekering, in België. Maar ik heb de boete toch maar betaald. In termijnen, want veel geld had ik niet.”

Ten minste enkele honderden buitenlandse studenten in Nederland ontvingen het afgelopen jaar een boete van het College voor Zorgverzekeringen (CVZ) omdat zij geen basisverzekering hadden afgesloten. Dat blijkt uit een rondgang van deze krant langs onderwijsinstellingen en deurwaarders. Het gaat veelal om studenten die niet wisten dat zij een verzekering moesten afsluiten wanneer zij naast hun opleiding een betaalde stage of baan hebben.

Buitenlandse studenten die iets bijverdienen zijn verzekeringsplichtig sinds de invoering van de Zorgverzekeringswet in 2006. Hun werkgever moet premies afdragen, waardoor zij recht hebben op een basiszorgverzekering. Maar die verzekering moeten zij wel zelf bekostigen, ook als zij al een verzekering in eigen land hebben afgesloten.

Onverzekerde buitenlandse studenten werden pas in april vorig jaar geconfronteerd met de gevolgen van de wet. Sindsdien mag CVZ ook boetes uitdelen. Hoeveel van de circa 70.000 buitenlandse studenten in Nederland een boete kregen opgelegd, kan het CVZ niet zeggen, omdat het college niet registreert naar persoonskenmerken. „Maar we weten van het bestaan van deze groep”, aldus een woordvoerder.

De Sociale Verzekeringsbank benaderde vorig jaar 160.000 mensen van wie werd vermoed dat zij onverzekerd zijn, waaronder de groep buitenlandse studenten. Wie niet binnen drie maanden reageerde, kreeg een boete van het CVZ van 356,49 euro. Bleef een reactie uit, dan volgde een tweede boete, voor hetzelfde bedrag. Daarbij kwamen de kosten van een deurwaarder. In het uiterste geval sloot CVZ na negen maanden een basisverzekering voor de onverzekerde af, met een opslag van 30 procent. De premie wordt van loon of stagevergoeding ingehouden.

Bram Buik, deurwaarder in Leiden, vaardigde afgelopen jaar „enkele honderden” dwangbevelen uit aan buitenlandse studenten, van wie sommigen alweer in hun thuisland wonen. „Ze hebben in hun land van herkomst een verzekering en weten niet dat zij verzekeringsplichtig zijn als zij hier een baantje hebben. Of ze zijn gemakzuchtig: ik heb al een verzekering, waarom zou ik er nog een afsluiten?” Opvallend genoeg, zegt Buik, betrof het vooral Europeanen: Grieken, Britten, Italië, Ieren, Belgen en Duitsers. Zelfs studenten van binnen de EU kunnen geen beroep doen op hun verzekering thuis.

Nuffic, de organisatie voor internationalisering in het hoger onderwijs, probeert buitenlandse studenten over de wet voor te lichten. „Maar feit is dat wij niet iedereen bereiken” zegt Irma Nentjes van Nuffic. Volgens haar belandt de brief van CVZ vaak in een hoek, omdat buitenlandse studenten de taal niet machtig zijn. „Zelfs studenten die niet in aanmerking komen voor de basiszorgverzekering, bijvoorbeeld omdat ze geen inkomen hebben, krijgen aanmaningen. Die boetes worden kwijt gescholden, maar vervelend is het wel. Studenten schrikken als de deurwaarder op de stoep staat. Sommigen verschijnen in tranen aan de balie van het international office van hun hogeschool of universiteit.”

Om bureaucratic hassle en financial penalties voor te zijn plaatsen universiteiten en hogescholen Engelstalige waarschuwingen op hun websites. „Maar er kan altijd iemand tussendoor glippen”, zegt een woordvoerster van de Universiteit Leiden, die 44 gevallen kent van buitenlandse studenten die een dwangbevel kregen. De Universiteit van Amsterdam kent „enkele tientallen gevallen”, aldus een woordvoerder. „Maar het kan ook een veelvoud zijn. De studenten kennen allemaal wel iemand die hetzelfde overkwam.”

Een woordvoerder van het College voor Zorgverzekeringen erkent dat de regels „lastig en niet altijd even begrijpelijk zijn”. Maar: wet is wet. Op de vraag wat er gebeurt met de boetes van studenten die alweer in hun land van herkomst wonen, zegt hij: „Die blijven open staan. We sturen geen inspecteurs naar het buitenland, maar studenten komen er niet zo maar mee weg. Geen dossier verdwijnt in de prullenbak.”