De bankoverval sterft uit

De bankoverval is een uitstervende vorm van criminaliteit. Financieel schiet een bankovervaller immers niet veel op met zijn professie, blijkt uit recent onderzoek.

Weinig mensen krijgen romantische gedachten van een gewapende overval, maar bankovervallen vormen een uitzondering. Zie Bonnie Parker en Clyde Barrow: ondanks dat hun bende negen politiemannen en x-aantal burgers doodschoot, hangt er een zweem van idylle rond het paar en hun activiteiten.

Nog even en liefhebbers van dit misdaadgenre hebben alleen nog de film. Want het is haast afgelopen; de bankoverval is een uitstervende vorm van criminaliteit. Nog maar zeven waren er in het afgelopen jaar in Nederland. Dat is het laagste aantal ooit. In 1992, in de hoogtijdagen van de bankoverval, werden nog 570 bankfilialen overvallen.

Dat is een internationale trend. Ook in de VS en het Verenigd Koninkrijk neemt het aantal bankovervallen af. Hoe dat komt? Drie Britse economen hebben een verklaring. Financieel schiet een bankovervaller niet zo veel op met zijn professie.

„Eén bankoverval, zelfs een geslaagde, bezorgt onze overvaller in spé geen leven in luxe”, schrijven ze met onverholen economenpret in het vakblad Significance. „Het is genoeg voor een bescheiden levensstijl gedurende zes maanden.” Barry Reilly, Neil Rickman en Robert Witt kregen van de British Bankers’ Association een unieke set vertrouwelijke gegevens: de opbrengst van alle 106 Britse bankovervallen van 2007. Ze sloegen aan het rekenen.

Stel dat alles meezit voor de bankovervaller. De overval slaagt, zijn 0,6 mededaders delen de buit eerlijk met hem en hij wordt niet door de politie ingerekend. Dan verdient hij 18.750 pond. Maar tegenover elke twee geslaagde overvallen staat één mislukte. Dat zet het gemiddelde inkomen per bankoverval (per persoon) op, om precies te zijn, 12.706 pond sterling en 60 pence. Omgerekend 16.250 euro. Of, inderdaad, een half jaar een modaal inkomen. Het doet denken aan de economische bestseller Freakonomics (2005) waarin wordt becijferd dat een gemiddelde drugsdealer zo weinig verdient dat hij bij zijn ouders moet wonen.

En daarbij: een fulltime carrière als bankovervaller is snel ten einde. De pakkans bleek in Groot-Brittannië slechts 20 procent, maar de kansrekening leert dat de helft van de bankovervallers dan toch binnen vier overvallen wordt gearresteerd. En dan begint het leven zonder inkomen, in de cel.

Een bankovervaller rent tegenwoordig ook niet meer met een zak flappen naar buiten. Banken kregen tijdsvertraging op kluizen, glas voor balies. En vooral: ze geven minder werknemers de sleutel tot de kluis. Wie tegenwoordig een bank wil beroven, probeert een ‘plofkraak’: die blaast een pinautomaat op (119 pogingen in 2011). En misschien was zo’n bankoverval wel nooit écht populair. Bonnie&Clyde overvielen ook vaker winkels dan banken.

Hester van Santen