Roemenen kunnen vandaag president wegsturen in referendum

Romania's suspended President Traian Basescu addresses the crowd during a rally in Bucharest July 26, 2012. Thousands of Romanians rallied in central Bucharest both for and against Basescu on Thursday, showing the deep divisions in the country before a referendum on his removal from office at the weekend. REUTERS/Bogdan Cristel (ROMANIA - Tags: POLITICS) De Roemeense president Traian Basescu wil dat kiezers het referendum boycotten, vanwege de voorwaarden en uit vrees voor fraude. Foto Reuters / Bogdan Cristel

De premier wil hem weg hebben, maar wat willen de Roemenen? Roemenië stemt vandaag in een referendum over de positie van president Traian Basescu. In het jonge EU-land woedt een felle strijd om de macht tussen de president en de premier.

Premier Victor Ponta wil van Basescu af en doet er alles aan om de bevolking naar de stembus te bewegen. Basescu, die begin juli door het parlement werd geschorst, is het machtige stamhoofd van een concurrerend netwerk. Een netwerk dat er volgens onze correspondent Marloes de Koning van heeft geprofiteerd dat hun voorman aan de knoppen zat, in tegenstelling tot zijn tegenstanders.

De uitslag van het referendum is pas bindend als meer dan 50 procent van de ruim achttien miljoen kiesgerechtigden heeft gestemd. Die drempel is moeilijk te halen, aangezien twee tot drie miljoen Roemenen in het buitenland wonen en meestal geen gebruik maken van hun stemrecht.

Onze correspondent Marloes de Koning eerder deze week in NRC over het referendum:

“De Roemeense politiek is extreem gepolariseerd. Beschuldigingen van corruptie en machtsmisbruik vliegen over en weer. Ook Basescu, die als president boven de partijen zou moeten staan, laat zich niet onbetuigd. Tv-stations en kranten zijn grotendeels in handen van tycoons die banden onderhouden met politieke partijen. Er is vrijwel geen onafhankelijke berichtgeving.

“Sinds het begin van de economische crisis is de populariteit van Basescu sterk gedaald. Dat komt zowel door de vergaande bezuinigingen in Roemenië, die hij heeft verdedigd, als door zijn autoritaire stijl. Basescu leek de afgelopen jaren vaak president en premier in één. Veel Roemenen willen hem weg hebben. Ook Basescu zelf roept de kiezers op thuis te blijven.”

‘EU ongewoon kritisch over ondemocratische methodes’

De regering-Ponta heeft de laatste maanden alles uit de kast gehaald om ervoor te zorgen dat Basescu vandaag daadwerkelijk wordt afgezet, aldus De Koning. Ondemocratische methodes werden niet geschuwd.

De Koning:

“De regering heeft onder meer geprobeerd de macht van het Constitutioneel Hof te beperken. Ook werd de machtige Ombudsman ontslagen. Verder werden de regels voor een referendum per decreet aangepast, zodat een simpele meerderheid zou volstaan om de president af te zetten, onafhankelijk van het opkomstpercentage.

Het is Roemenië op ongewoon harde kritiek vanuit Brussel komen te staan. Daar bestaat de angst dat de vooruitgang bij het opbouwen van een functionerende rechtsstaat in hoog tempo ongedaan wordt gemaakt. Op aandringen van de Europese Commissie heeft premier Ponta een paar maatregelen teruggedraaid.”