'Wij hebben baat bij de crisis'

Topman René van der Bruggen van Imtech gaat volgend jaar met pensioen. Onder zijn leiding groeide de omzet van de technisch dienstverlener van 2 naar ruim 5 miljard euro. Komende dinsdag worden de resultaten over de eerste helft van dit jaar bekendgemaakt. „Ik wil niet meer zo hard werken als ik nu doe.”

Na een 35-jarige carrière ‘in de techniek’, is René van der Bruggen zijn laatste seizoen ingegaan als bestuursvoorzitter van technische dienstverlener Imtech. Drie maanden geleden kondigde hij aan in april volgend jaar met pensioen te gaan. Een opvolger is er nog niet – binnen het concern met een tweekoppige raad van bestuur en een directieraad van tien man bestaan volgens Van der Bruggen „geen kroonprinsen die om mijn stoel vechten”. Maar hij lijkt zich daarover geen zorgen te maken. „Ik verwacht dat de raad van commissarissen in de loop van dit jaar een naam kan presenteren.”

Hoewel Van der Bruggen niet zegt te geloven in een beperkte houdbaarheidstermijn voor topmannen, en hij nog fit en gezond is, vindt hij het wel mooi geweest. „Ik heb nog wel andere dingen te doen in m’n leven.” Zoals? Graag zou Van der Bruggen zijn oude, wat verslonsde hobby’s weer oppakken: bridgen, skiën, joggen en „een beetje golfen”. Hardlopen lonkt het meest. „Met m’n loopmaatje heb ik afgesproken om in 2014 weer de marathon van Rotterdam te gaan lopen, en daarna Berlijn en New York.” De laatste was die van Rotterdam in 2005 – in 3,5 uur.

In de tien jaar dat hij er de hoogste baas was, wist Van der Bruggen (64) Imtech uit te bouwen tot een brede, technologische dienstverlener. Niet alleen in omvang: de omzet groeide van een kleine 2 miljard naar ruim 5 miljard euro; het aantal vestigingen groeide tot zeshonderd in 25 landen. De beurswaarde steeg van 325 miljoen euro tot ruim 1,8 miljard. Ook de diversiteit nam toe. De 28.600 medewerkers van Imtech laten zich inhuren voor de meest uiteenlopende klussen, waar specifieke technische knowhow voor nodig is. Van de milieuvriendelijke renovatie van het hoofdkantoor van Deutsche Bank in Frankfurt tot de inrichting van Canadese (marine)schepen, van de bouw van biogascentrales in Wales tot het realiseren van een operatiekamer in Stockholm.

Voor de Olympische Spelen die vrijdag in Londen begonnen is het Goudse bedrijf betrokken geweest bij de bouw van het olympisch stadion en het olympisch dorp. Voor de BBC heeft Imtechs ICT-divisie de infrastructuur gereed gemaakt voor de tijdens de Spelen te verwachten drukte op het digitale netwerk.

Komende dinsdag presenteert Imtech de resultaten over de eerste helft van dit jaar. Die laten zonder twijfel opnieuw groeicijfers zien. Want ook in de afgelopen maanden lukte het Van der Bruggen op schema te blijven liggen van zijn twee jaar geleden geformuleerde ambitie om in 2015 op een omzet van 8 miljard euro te zitten. De overnamemachine die Van der Bruggen van Imtech heeft gemaakt draait onafgebroken op het gebruikelijke toerental van gemiddeld vijftien overnames per jaar. De teller staat na zes maanden op acht acquisities, in België, Engeland, Turkije en Scandinavië. Daarnaast slaagt Imtech er in de omzet ook autonoom te laten groeien. Eind vorige week sleepte het bedrijf de grootste order uit de geschiedenis binnen: voor 680 miljoen euro mag Imtech het projectmanagement voeren van een nieuw te bouwen pretpark in Polen, Adventure World Warsaw.

Het lijkt allemaal zo goed te gaan. Heeft Imtech dan geen last van de economische crisis?

„We merken uiteraard dat het minder gaat in Nederland, al komt 80 procent van onze omzet inmiddels uit het buitenland. Daarnaast voelt onze maritieme tak dat de wereldhandel is teruggevallen. De problemen bij deze onderdelen kunnen gemakkelijk door andere takken van ons bedrijf worden opgevangen. En we richten ons steeds meer op andere regio’s: het Verre Oosten, Turkije, Canada.

Aan de andere kant hebben we ook baat bij een crisis: die stimuleert het ontwikkelen van innovatieve ideeën die bijvoorbeeld leiden tot energiebesparing. In dat soort technologieën zijn wij gespecialiseerd. Dertig procent van onze omzet komt uit wat wij noemen ‘GreenTech’: groene technologie en duurzaamheidsoplossingen.”

Jullie groei komt voor de helft uit overnames. Lukt het om die te financieren, met banken die op slot zitten?

„We hebben in november 2008 – twee maanden na de val van Lehman Brothers – nog 250 miljoen euro kunnen lenen van ons vaste bankenconsortium. Dat was nodig voor de aankoop van NVS in Zweden, een van onze grotere overnames. Om niet al te zeer afhankelijk te zijn van de banken hebben we onlangs een private lening in Amerika uitgeschreven voor 400 miljoen dollar. En twee jaar geleden, voor een andere aankoop Scandinavië, hebben we een aandelenemissie gedaan. Dus ja, we voelen ons senang in onze financiering.”

Hoe diep is volgens u de crisis in Nederland?

„In de kern hebben we een gezonde economie, maar ik denk dat we in dit land niet altijd de goede dingen doen.”

Wat bedoelt u?

„Nederland is een land met heel veel voordelen. Het schurkt aan tegen Duitsland, de sterkste economie van Europa. Meer dan een derde van onze export gaat daarnaar toe. Wij zijn het enige land in West-Europa dat nog altijd energie produceert, met onze aardgasactiviteiten. En met Schiphol en de Rotterdamse haven zijn we het Singapore van Europa. Dan is het toch vreemd dat het niet lukt om het begrotingstekort onder de 3 procent te houden.”

Hoe komt dat?

„Politiek gezien doen we een paar dingen niet helemaal goed. Neem de industriepolitiek. Daar doen we hier niet aan. Kijk opnieuw naar Duitsland: daar is men trots op de eigen industrie. Toen Nixdorf ooit in de problemen kwam, zei de regering tegen Siemens: ‘Lossen jullie dat eens even op’. En dat gebeurde. Onze regering vindt het helemaal niet erg als onze bedrijven door buitenlandse partijen worden overgenomen. Kijk naar KLM, naar DAF, naar Stork. Nog een verschil met Duitsland: kijk eens op de borden langs onze grote infrastructuurprojecten, zoals de Noord-Zuidlijn. Daarop staan vooral namen van buitenlandse bedrijven. In Duitsland is dat ondenkbaar.”

De overheid moet meer orders aan het eigen bedrijfsleven gunnen?

„Om te beginnen moet de overheid de innovatie beter aanjagen.”

Helpt het topsectorenbeleid van demissionair minister Verhagen van Economische Zaken dan niet?

„Niet echt. We hebben wel eens een bijeenkomst. Ik heb voor hem, op zijn eigen verzoek, wel eens de voordelen van de energiepolitiek in Duitsland op een rijtje gezet.”

En?

„Nooit meer wat gehoord.”

Het Innovatieplatform van voormalig premier Balkenende leverde ook al niet veel op.

„Niet veel? Helemaal niks, bedoelt u!”

De Noord-Brabander Van der Bruggen, in 1947 geboren in De Peel, op twintig kilometer fietsen van de oostgrens, is een fan van Duitsland, dat klinkt in al zijn kritiek op Nederland door.

In 1997 besloot Imtech zich op dat land te richten om daar een tweede thuismarkt te creëren. Inmiddels komt eenderde van de omzet uit Duitsland. Imtech is er de grootste technische dienstverlener van het land. Van der Bruggen is sinds drie jaar bestuurslid van de Nederlands-Duitse Handelskamer.

Beschrijft u eens die zegeningen van het energiebeleid in Duitsland?

„In Duitsland is men veel verder met het decentraal opwekken van warmtekracht. Elk ziekenhuis, elk groot kantoorgebouw of industriegebied wekt z’n eigen basisenergie op. Dat is met een rendement van 60 tot 70 procent veel efficiëntere en schonere energie dan die uit kolencentrales. Ook voor huishoudens is het in Duitsland veel gemakkelijker om in dat soort stroom te investeren. De crux is: als je een overschot aan energie hebt, kun je dat daar altijd voor een vast bedrag verkopen aan het netwerk van de commerciële elektriciteitsbedrijven. In Nederland is dat niet zo. Hier ben je afhankelijk van de grote energieconcerns. Zij bepalen of je op een bepaald moment überhaupt iets krijgt voor je levering. Dus investeert hier niemand in zijn eigen energievoorziening. Daarmee gooit Nederland een systeem weg waarmee je rendabel en schoon energie kunt opwekken. In plaats daarvan laten we grote kolencentrales voor diezelfde grote concerns draaien. En wie bouwt dan weer die nieuwe kolencentrale in het Eemsgebied? De Duitsers!”

Waarom zou Den Haag dat beleid niet willen overnemen?

„Als onze overheid over energiebeleid spreekt, schuiven vooral de energiebedrijven als gesprekspartners aan. En die hebben er natuurlijk geen belang bij dat bedrijven en huishoudens hun eigen energie gaan opwekken. Zij moeten tikken verkopen.”

Imtech is een technisch bedrijf. Hoe groot is het gebrek aan goede bèta’s?

„Dat is ons grootste probleem: het aantrekken en behouden van technisch geschoold personeel, op elk niveau. En we moeten ze ook nog eens zelf opleiden, want het onderwijs voldoet niet. Het vmbo is net de lagere school. De jongens en meisjes die daar van afkomen moeten bij ons bijna alle vakken opnieuw leren. Daar zetten wij onze oudere werknemers voor in, die eigenlijk al met pensioen zijn. Die gaan nog een paar jaar door als leermeester van de jongelui.”

Eigenlijk beweert u dat het onderwijsstelsel op de schop moet.

„Ik pleit voor de terugkeer van de ouderwetse technische school, waar leerlingen gewoon weer een vak leren, bijvoorbeeld de basis van elektrotechniek. Met een goede technische opleiding kom je altijd aan de bak. Voor ons geldt: als er niets verandert op het gebied van technisch onderwijs lopen wij vast in onze groei.”

Ook hier klinkt weer kritiek door op het Haagse beleid. Zou u niet in de lobby of de politiek een actievere rol moeten gaan spelen? U krijgt volgend jaar alle tijd.

„Ik weet niet of dat werkt. Ik ben geen politicus. Bovendien: als je in dit land met pensioen gaat, word je al een stuk minder belangrijk. Ik zou vanaf volgend jaar wel wat meer commissariaten willen doen, als ik daarvoor word gevraagd, maar ook weer niet te veel want ik wil niet meer zo hard werken als ik nu doe.”