Hatufim is nog veel beter dan Homeland

Prisoners of war. (Hatufim). Israëlische tv-serie. Seizoen 1. 10 afl. van 50 min. Arrow DVD. Import, Engelse ondertiteling.

Wie zoals ik wekenlang in de ban was van de Amerikaanse tv-serie Homeland, moet vooral op dvd de Israëlische serie zien waarop Homeland is gebaseerd. Die is nog veel beter.

De basis is dezelfde: in Homeland keert een Amerikaanse militair na acht jaar gevangenschap en marteling terug naar de VS, wordt als een held binnengehaald maar is in werkelijkheid tot terrorist omgeturnd. Hatufim draait om drie Israëlische militairen die gekidnapt waren tijdens de oorlog in Libanon en na zeventien jaar terugkeren – waarvan eentje in een kist.

Maar verder is alles anders. De Israëlische serie is niet minder spannend, maar wel veel psychologischer en oneindig schrijnender. Arnon Grunberg schreef laatst dat het trauma van teruggekeerde kampslachtoffers niet het kamp was, maar hun terugkeer in de samenleving. Hatufim illustreert zijn stelling prachtig.

De gevoelens van de ex-gevangenen zijn op het eerste gezicht eenduidig – de twee hebben elkaar, weten als enigen wat ze hebben meegemaakt en zijn blij vrij te zijn. De problemen komen uit hun omgeving: de echtgenote die zeventien jaar campagne heeft gevoerd voor de vrijlating van haar man en voor wie het ‘gewone’ bestaan nu een deceptie blijkt, de man die altijd al jaloers was op zijn broer en inmiddels diens vriendin heeft gehuwd in de veronderstelling dat broertje dood was, de demonstranten die de vrijgelaten militairen hun vrijheid kwalijk nemen omdat de in ruil vrijgelaten Palestijnen weer aanslagen zullen plegen.

Het is allemaal even gênant als navoelbaar, en Homeland – met zijn rechtlijnig plot en bijna uitsluitend sympathieke personages – is daarmee vergeleken kinderspel. Opmerkelijk genoeg is de man achter beide series dezelfde: Gideon Raff schreef en regisseerde Hatufim – de tweede serie van de reeks loopt nu in Israël – en bewerkte en co-regisseerde voor het Amerikaanse Fox zijn serie tot Homeland. Zelf verklaart hij de verschillen met de andere context in de VS: die onderhandelen nooit over vrijlating van krijgsgevangen militairen maar bevrijden ze hoogstens.

Maar de uitkleding van het Israëlische voorbeeld gaat veel verder. dan wat aanpassingen aan de Amerikaanse situatie. Het is duidelijk dat voor de Amerikaanse markt alles minder schokkend moest worden gemaakt: de verbeelding van de martelingen, de psychologie van de personages en hun vaak paradoxale gevoelens. Voor Homeland is alles afgezwakt: de Israëlische geheim agente die als ‘honey trap’ informatie moet ontfutselen, wordt een goedbedoelende CIA-juffrouw die per ongeluk met de militair in bed beland. Ook de spanningsboog is anders: in Homeland weet de kijker al vlug dat de militair als terrorist is geworven, in Hatufim blijft dit een seizoen lang verborgen.

Eigenlijk is het verontrustend: wil iets via de Amerikaanse tv tot ons komen, dan moet kennelijk eerst sprake zijn van een aanzienlijke vergroving en verdomming. En dat is dan een van de beste Amerikaanse series van de laatste jaren.

Raymond van den Boogaard