Een sportbabe met het hart op de tong

Olympische zwemsters hebben mij altijd gefascineerd. Gestroomlijnde, aerodynamische lijven in diep uitgesneden high tech zwempakken. Onaanraakbaar en feeëriek, als zeemeerminnen in een sprookje van Andersen.

Wat waren de Olympische Spelen zonder Rie Mastenbroek, Dawn Fraser, Kristin Otto, Kornelia Ender, Inge de Bruijn en natuurlijk een lange lijst van Amerikaanse zwemster als Amy Van Dyken, Janet Evans, Tracy Caulkins?

In Amerika zijn zwemsters celebrities die optreden in de dagelijkse Morning Swimshow, in kookprogramma’s, in commercials.

Maar zo beroemd en iconisch als de olympisch kampioene 100 meter rugslag van 1932 werd geen van de bovengenoemde Amerikaanse zwemsters.

Haar naam was Eleanor Holm, sportbabe avant la lettre. Op de Spelen van 1932 won ze op 19-jarige leeftijd in haar eigen Los Angeles een gouden medaille op de 100 meter rugslag. Toen al viel ze op door haar gracieuze stijl, haar schoonheid, charme en openheid. Holm had een relatie met zanger Art Jarret met wie ze – gekleed in wit badpak en hoge hakken – optrad in de Cocoanut Grove, een nachtclub in Los Angeles. Na haar olympische titel werd ze uitgenodigd voor screentests in de Warnerstudio’s en haalde ze de cover van Time Magazine.

Het zwemmen had ze eigenlijk achter zich gelaten maar de liefde voor water zat diep: ze was vastbesloten haar titel tijdens de nazi-Spelen in Berlijn te verdedigen. Maar op de boot naar Duitsland ging ze in de fout.

Toen een chaperonne haar tijdens een feestje met journalisten om negen uur kwam zeggen dat ze volgens de regels naar bed moest riposteerde ze: „Heb jij je gekwalificeerd voor de Spelen of ik? Als ik nu ga slapen, doe ik geen oog dicht.” Volgens getuigen dronk ze zich compleet laveloos waarna ze in de vroege uurtjes pas ging slapen.

Het kwam haar op een schorsing te staan van Avery Brundage, toen voorzitter van het Amerikaanse Olympische comité, later voorzitter van het IOC. Iedereen vond de disciplinaire straf buiten proporties. De verbijsterde Holm was in tranen en verklaarde later dat zij Brundage, die ze een starre hypocriet noemde, had afgewezen en dat hij met de schorsing wraak had willen nemen. Met het incident kwam een einde aan de sportieve loopbaan van Holm. Als filmster werd ze bekend als Jane in de film Tarzan’s Revenge (1938).

En revanche nam ze.

Stijlicoon Holm trouwde met drie verschillende vooraanstaande mannen, werd wereldberoemd en steenrijk. Na haar derde huwelijk leefde ze een teruggetrokken leven maar in 1999 stond ze plots weer in de belangstelling toen ze werd uitgenodigd op het Witte Huis voor de presentatie van de film The Struggle of Women in Sports. Daar stond ze zij aan zij met Bill Clinton, die ze onverbloemd „a good looking dude” noemde. Waarop Clinton lachend antwoordde: „You made my day!”

Eleanor Holm: nog altijd geestig, emotioneel en met het hart op de tong.

In 2004, het jaar dat de Spelen terugkeerde naar Athene, overleed ze aan de gevolgen van nierfalen. Volgens eigen zeggen waren die nierproblemen te wijten aan het feit dat ze al jarenlang ‘droog’ stond.

Terugdenkend aan Eleanor Holm, vraag ik mij af of er ooit een nieuwe ‘Jane’ op zal staan. Veelvoudig olympisch kampioene Nathalie Coughlin is al 29 en niet naïef genoeg om nog ontdekt te worden. Nee, dan Missy Franklin, de eerste vrouw die uitkomt op zeven zwemnummer. Zeventien jaar oud, een bakvis nog. Niet overdreven mooi maar wel puur, onopgesmukt, open en vrolijk.

Goud in Londen, een relletje vooraf misschien en de nieuwe Jane is geboren. Producers staan in de rij, voor screentests giechelend de Warnerstudios in en met een tandpastasmile op de cover van Time.

Oud-tafeltennisster Bettine Vriesekoop (50) deed mee aan de Spelen van 1988, 1992 en 1996. Ze was tot 2009 correspondent in China voor NRC Handelsblad en schreef verschillende boeken over het land. Tijdens de Spelen schrijft ze wekelijks een column.