Wat is een foto waard zonder herinnering?

Lorena Guillén Vaschetti: Historia, memoria y silencios Schilt Publishing, € 35,– ***

Fotograaf Lorena Guillén Vaschetti is met haar moeder als laatste van haar grote Italiaanse familie overgebleven. Volgens haar moeder konden alle familiedia’s wel weggegooid worden. Iedereen op de foto’s was toch al overleden. Lorena wist een doos te onderscheppen waarin zij losse dia’s vond, maar ook ingepakte stapeltjes en dichte rolletjes. Terwijl ze de dia’s bekeek was ze verwonderd over hoe gelukkig en jong iedereen eruitzag toen zij nog niet geboren was. Maar de ingepakte dia’s maakten haar nog nieuwsgieriger. Want hoeveel zouden die dia’s haar werkelijk laten zien van de geschiedenis, hoeveel kan en wil je weten over vroeger, wat is de rol van fotografie in een familiegeschiedenis? Deze vragen hielden haar meer bezig dan het vinden van de antwoorden erop, waarna ze dus de doosjes dichthield. En dat zijn ze nu nog.

Dat is wat dit fotoboek ons ook laat zien. Lorena heeft diaprojecties op de muur gefotografeerd. Zwarte pagina’s met beelden die zo’n typische, ouderwetse diazweem hebben. Het zijn vrolijke taferelen, zoals iedereen die in zijn familiealbum kan terugvinden. De mooie, gelukkige momenten van vrije tijd en samenzijn. De beelden worden steeds intiemer en laten een verliefd koppel zien. Dingen die je als kind of kleinkind meestal niet te zien krijgt. Maar uiteindelijk komen ze toch vaak boven drijven.

Het boek sluit af met de foto’s van de stapeltjes en doosjes die Lorena heeft gefotografeerd zoals zij ze heeft aangetroffen. Wij zien en weten even weinig als Lorena. En zo komen dezelfde vragen op die Lorena ook kreeg bij het bekijken ervan. Foto’s maken we om te herinneren, om te bewaren en opnieuw te bekijken. Maar wat blijft er van een foto over als de mensen die erop staan overleden zijn en niemand meer kan navertellen wat er gebeurde toen de foto’s werden gemaakt? Wat is er nog over van een foto als de herinnering verloren is gegaan? De persoonlijke connectie verdwijnt, en er komt iets universeels voor terug.