Nieuwe therapie kan mensen met hiv-besmetting misschien genezen

Patiënten zouden met de nieuwe therapie niet meer levenslang medicijnen hoeven slikken.

Rotterdam. Definitieve genezing van mensen met een hiv-besmetting is misschien mogelijk. Het ontwerp voor zo’n therapie staat beschreven in het tijdschrift Nature, dat gisteren verscheen. En het concept is voor het eerst bij hiv-patiënten uitgeprobeerd, om te kijken of het principe werkt. Een commentator in het tijdschrift noemt het onderzoek een „eerste bewijs dat genezing ooit mogelijk is”. Er is nog niet aangetoond dat de hiv-besmetting van de patiënten verdween.

De experimentele therapie houdt in dat ‘slapende’ hiv-virussen met een medicijn worden geactiveerd. Als ze zich dan gaan vermenigvuldigen, worden ze door het afweersysteem van de patiënt en door hiv-remmende middelen opgeruimd.

Hiv, het virus dat aids veroorzaakt, nestelt zich na een besmetting in bepaalde cellen van het afweersysteem. In deze ‘CD4+ T-cellen’ kan het virus groeien, waarbij die afweercellen sterven en de afweer ontregeld raakt. Wordt het afweersysteem te zwak, dan krijgt de patiënt aids.

Maar niet alle hiv-virussen gaan groeien. Een slapende vorm van het virus verbergt zich in langlevende T-cellen. Die hiv-deeltjes kunnen altijd uit hun sluimertoestand komen en ellende veroorzaken. Er zijn meer virussen die latent in het mensenlichaam aanwezig kunnen blijven. Veel mensen dragen levenslang bijvoorbeeld herpesvirussen bij zich, de veroorzaker van koortslip.

De sluimerende hiv-virussen dwingen hiv-patiënten om levenslang hiv-remmende medicijnen te slikken. Dat is momenteel de (niet-ideale) standaardtherapie in de aidsbestrijding.

In het nu beschreven experiment zijn de latente hiv-virussen geactiveerd met het bestaande kankermedicijn vorinostat. Dat medicijn blokkeert een enzym dat hiv slapend houdt. Doordat het enzym niet meer werkt, komen de virusdeeltjes ‘tot leven’. Dat gebeurde bij 11 van de 16 patiënten die aan dit eerste onderzoek bij hiv-patiënten mee deden.

Dit eerste onderzoek was bedoeld om aan te tonen dat het concept werkt. En om te zien of de patiënten het vervelende middel vorinostat verdroegen. In vervolgonderzoek krijgen patiënten meerdere doses en wordt er echt gemeten of de latente hiv verdwijnt. nrc