Links regeert en Frankrijk zal het weten

President Hollande heeft vlak voor de grote Franse vakantie al veel van de erfenis van zijn voorganger ontmanteld. Maar de kritiek zwelt aan: de ‘hippopresident’ duikt weg voor moeilijke keuzes.

Het applaus vanuit het linkse vak in de Assemblée Nationale zwoel al snel aan tot gejoel. In Franse kranten werd gerefereerd aan 4 augustus 1789, een hoogtijdag van de Franse Revolutie waarop het parlement de feodale privileges afschafte.

Zó ingrijpend was vorige week de stemming in het Franse parlement niet, maar symbolisch was zij wel. De socialistische meerderheid maakte korte metten met een reeks belastingverlagingen uit de begintijd van het presidentschap van Nicolas Sarkozy. De wet uit 2007 was bedoeld om een ‘vertrouwensschok’ in de economie op te wekken. Die bleef uit en in plaats daarvan leverde de wet – terecht of niet – Sarkozy de bijnaam ‘president van de rijken’ op.

De ontmanteling van de wet door de socialisten betekent niet alleen streep door het belastingvoordeel op uitbetaalde overuren, maar ook een vermindering van de door Sarkozy geïntroduceerde korting op de vermogens- en erfbelasting.

Een ‘president van de rijken’ kun je president François Hollande moeilijk noemen. Ruim zeven miljard euro haalt hij al bij hen weg. Dat is nog maar het begin. De belastingschaal voor inkomens boven de 1 miljoen gaat naar 75 procent. De Zweedse stervoetballer Zlatan Ibrahimovic anticipeerde er al op. Bij Paris Saint-Germain (PSG) tekende hij wijselijk een contract dat voorziet in een nettosalaris van 14 miljoen euro per jaar. De toptaks van Hollande neemt de club zelf voor zijn rekening.

Opvallend is hoe Hollande ook de rest van de erfenis van Sarkozy liquideert. De regel dat een op de twee vertrekkende ambtenaren niet wordt vervangen kwam te vervallen en ook Sarkozy’s zwaarbevochten pensioenhervorming werd gedeeltelijk teruggedraaid. Volgende week gaat het parlement op reces, dan moet het belangrijkste slagerswerk verricht zijn.

Al tijdens zijn verkiezingscampagne presenteerde Hollande zich als de anti-Sarkozy. Hij beloofde een ‘gewone president’ te zijn. Zijn politieke tegenstanders smaalden, maar ze onderkenden hoezeer vijf jaar koortsachtig sarkozysme de samenleving heeft afgemat. Frankrijk was à bout de souffle – buiten adem.

Sarkozy voerde een rechtse politiek; Hollande een linkse en dat zal Frankrijk weten. Het minimumloon is verhoogd, er komen leraren bij en vanaf 2013 mogen homostellen trouwen en adopteren.

Dat Hollande zou breken met het beleid en de praktijken van zijn voorganger verbaast niet in een gepolariseerd land als Frankrijk. Ook Sarkozy rekende ongenadig hard af met zijn voorganger, Jacques Chirac.

Tweeënhalve maand nadat Hollande aantrad geeft een meerderheid van de Fransen Hollande in populariteitspeilingen nog steeds het voordeel van de twijfel. Maar de laatste weken gaan er stemmen op die vinden dat de nieuwe president zijn doel voorbijschiet.

Sarkozy stond bekend als de ‘hyperpresident’ die overal tegelijk was en alles zelf besliste. Hollande daarentegen overlegt, discussieert en benoemt commissies. Dat is prima, schrijft Christophe Barbier, hoofdredacteur van het gematigd liberale weekblad L’Express, maar nu zich economisch donkere wolken boven Frankrijk samenpakken moet Hollande ook bereid zijn impopulaire maatregelen te nemen.

Volgens Barbier riskeert Hollande een ‘hippopresident’ te worden. „Als een nijlpaard dat op zijn gemak ronddobbert in zijn eigen woordenstroom.” En waar hij aan de oppervlakte opduikt doet hij het verkeerde. In plaats van defensief onderhandelen over het lot van enkele duizenden werknemers van de geplaagde autoproducent PSA, kan Hollande zich volgens Barbier beter zijn energie richten op het verbeteren van de Franse concurrentiepositie.

Juist met dat doel voor ogen heeft Hollande onlangs een nieuwe overlegronde tussen de sociale partners in gang gezet (Sarkozy noemde dit een ‘top’; Hollande heeft het nadrukkelijk over een ‘dialoog’). Maar volgens een gedesillusioneerde Laurence Parisot, voorzitter van werkgeversorganisatie Medef, wil de socialistische regering maar niet horen dat economische groei alleen van het bedrijfsleven kan komen.

Onduidelijk blijft ook hoe Hollande het begrotingstekort wil terugdringen – om maar te zwijgen over de torenhoge staatsschuld. Begin deze maand stelde Didier Migaud, de president van de Franse Rekenkamer, dat de regering 33 miljard euro moet zien te vinden om het begrotingstekort in 2013 tot de door Brussel geëiste 3 procent terug te dringen. Migaud, een socialist, liet er geen twijfel over bestaan: de overheidsuitgaven moeten omlaag.

Waar Hollande met belastingen geld wil ophalen is volkomen helder, maar over bezuinigingen bleef hij tot dusver uiterst vaag. Zozeer dat nu ook zijn bondgenoten om uitleg beginnen te vragen. „De belofte het begrotingstekort terug te brengen staat”, schreef Nicolas Demorand, hoofdredacteur van het linkse dagblad Libération. „De grote vraag blijft : met welke middelen?”