Laat u niets wijsmaken

Het verkiezingsspotje van de PVV begint met het beeld van Geert Wilders op het Binnenhof. Hij spreekt ons toe. „Laat u niets wijsmaken”, zegt hij. „Deze verkiezingen gaan maar over één ding.” Vervolgens maakt hij het ons niet al te moeilijk om te raden wat dat ene ding dan wel is. Er verschijnen Europese vlaggen in beeld en Brusselse kantoren. De boodschap dat eurofielen de boosdoeners zijn, wordt in de rest van het filmpje op een voorspelbare manier uitgewerkt.

Maar het gaat mij om die allereerste zin. „Laat u niets wijsmaken.” Ik denk niet dat Wilders daar erg lang over heeft nagedacht. Voor hem is het niets meer dan een opstapje naar die tweede zin. Maar onbewust brengt hij met die openingszin een houding onder woorden die hem, zijn partij en zijn kiezers voorbeeldig typeren. Het zou zijn motto kunnen zijn.

Het is de houding van de outsider die meent dat hij het gelijk aan zijn zijde heeft. Alle anderen kunnen beweren wat ze willen, maar hij laat zich niets wijsmaken. Die anderen kunnen misschien zelfs in de meerderheid zijn, maar dat doet niets af aan zijn gelijk. Het is de houding van iemand die ongevoelig is voor argumenten. Hij zegt wat hij denkt en hij doet wat hij zegt. Hij heeft zijn eigen mening en de mening van anderen doet er niet toe. Rationele argumenten die tegen zijn mening kunnen worden ingebracht, zijn slechts pogingen om hem iets wijs te maken. En daarvan is hij niet gediend. Het is de houding van iemand die debatteren zinloos vindt, omdat alleen zijn eigen mening geldigheid heeft. Hij verkondigt zijn mening eenzijdig in tweets en oneliners en omdat het zijn mening is, is het de juiste mening. Hij laat zich niets wijsmaken en wie het met hem oneens is, is iemand die zich wel iets heeft laten wijsmaken.

Het is de houding die het tijdperk kenmerkt waarin iedereen zich dankzij Google en Wikipedia deskundig waant en het recht op een eigen mening opeist. Nuance is flauwekul, argumenten zijn irrelevant, experts die kunnen bogen op ware kennis, kunnen de boom in. We laten ons niets meer wijsmaken.