In Syrië ontvoerde Nederlandse fotograaf: het was rennen of sterven

Fotograaf Jeroen Oerlemans werd vorige week donderdag samen met de Britse journalist en fotograaf John Cantlie ontvoerd in Syrië. Beeld VARA

‘You are gonna die’, riepen buitenlandse jihadisten de Nederlandse nieuwsfotograaf Jeroen Oerlemans na, toen hij probeerde te ontsnappen uit een opstandelingenkamp in het noorden van Syrië. Een kogelregen volgde en Oerlemans werd onder meer geraakt in zijn heup. Onze correspondent Bram Vermeulen sprak met hem.

Oerlemans was vorige week donderdag samen met de Britse fotograaf John Cantlie overgestoken naar Syrië bij de Turkse grens. Een dag later liepen ze in de handen van “twintig mannen met baarden”. Een week lang werden ze vastgehouden door een groep buitenlandse jihadisten. Aan de ontvoering kwam gisteravond een eind.

Oerlemans vandaag tegen onze correspondent Bram Vermeulen in de Turkse grensstad Antakya:

“We zijn door een gat in het grenshek gegaan en de heuvel opgeklommen. John had deze route al eerder genomen maar op de plek waar hij een paar maanden eerder links ging, gingen we nu rechts. De Syrische smokkelaar wees ons die kant op. Hij was steeds aan het bellen. Hij sprak geen Engels, we konden niet met hem overleggen.

Na een behoorlijke klim kwamen we bij een tentenkamp. Ik dacht dat het Syrische vluchtelingen waren. Ineens liepen we zo in de handen van twintig mannen met baarden. Ze begonnen te schreeuwen. Er kwamen jongens met maskers om ons heen staan. Kalasjnikovs worden getrokken. We vroegen: zijn jullie shabiha, de milities van Assad? ‘You don’t think shabiha would speak English’, zei een Pakistaans ogende jongen. Er zat een aantal Afrikanen onder de strijders. Veel Centraal-Aziaten. Buitenlandse jihadisten.”

‘We moesten ons voorbereiden op de dood’

De strijders geloofden niet dat Oerlemans en Cantlie journalisten waren. “Voortdurend viel het woord CIA.” Volgens Oerlemans stonden de mannen “volkomen los” van de rebellen van het Vrije Syrische Leger. “Zo gauw Assad is gevallen moet voor deze strijders het islamitisch recht, de shari’a, in Syrië van kracht worden.”

“Elke dag kregen we religieuze preken naar ons hoofd. Dat we ons moesten voorbereiden op de dood en dat we dat beter niet konden doen als heidenen. Ik had meteen medelijden met de strijders van het Vrije Syrische Leger. Dan ben je van Assad af en dan krijg je met deze gasten te maken.”

Mislukte ontsnapping

Oerlemans en Cantlie kregen handboeien om en werden geblinddoekt. Op de tweede dag besloten ze te ontsnappen, op blote voeten, door een gat in de tent. Maar ze werden meteen gezien door een paar strijders die bezig waren met het uitladen van vrachtwagens.

“We renden een paar honderd meter, bergop. We hoorden stemmen, schoten, maar we renden door. We waren ervan overtuigd: het is rennen of sterven. We doken het pad af om uit de kogelregen te komen. Er werd zoveel geschoten, maar we werden niet geraakt dat we dachten: we redden het wel.”

Direct daarna werd Oerlemans in zijn heup geraakt.

“Mijn leven is gered door dezelfde Pakistaanse jongen die Engels sprak. Hij overtuigde de anderen dat het tegen islam zou zijn om mij daar gewond af te maken.”

‘In gangsterstijl zijn we meegenomen’

Ook Cantlie, die in zijn arm was geraakt, werd terug meegenomen naar het kamp. Daar zijn vervolgens de wonden van de twee verzorgd.

“We hebben tot gisteren in die tent gelegen. Net toen we dachten dat ze ons zouden afvoeren naar Irak of aan een andere strijdgroep zouden uitleveren, kwam er iemand binnen die vroeg hoe lang we hier al waren. Toen ik hem vertelde dat we er al een week waren, blafte hij: ‘hoe kunnen ze dit doen?’. We werden de tent uitgevoerd. Toen bleek dat vier strijders van het Vrije Syrische Leger gewoon het kamp zijn binnengelopen. Die hebben ons in de stijl van een paar gangsters gewoon meegenomen. In de lucht schietend zijn we daar weggereden. Net zoals je nooit verwacht dat je bij jihadisten terecht komt, verwacht je ook niet dat je op deze manier bevrijd wordt. Drie uur later stonden we in Turkije.”

Lees het volledige interview met Jeroen Oerlemans vandaag in NRC Handelsblad of in de digitale editie.