In geweer tegen de dopingbobo's

Sporters uit de hele wereld verenigen zich in een nieuwe vakbond, om mee te kunnen praten over dopingcontroles en de manier waarop de sport wordt gerund.

Ooit begon je samen te sporten. Met een balletje in de tuin. Of in het park, kijken wie het hardst liep. „Na een tijdje word je goed. Er komen een paar mensen kijken, je verdient wat geld. En op een gegeven moment heb je geen reet meer over je eigen sport te vertellen.”

Oud-rugbyer Yves Kummer, al jaren vakbondsman voor sporters, kent de verhalen. Van de Belgische renner Kevin van Impe, die in 2008 een een dopingcontrole moest ondergaan in het crematorium, waar hij was voor zijn overleden zoontje. Of van de sporters die ’s nachts werden gewekt door wereldantidopingagentschap WADA – voor een plasje.

Als het aan 150.000 topsporters in de hele wereld ligt zijn deze praktijken verleden tijd. In Londen kondigde een aantal grote sportvakbonden gisteren aan dat zij zich direct na de Spelen verenigen in de UNI Global Union, een internationale koepel met 20 miljoen leden. „Sporters moeten meer zeggenschap krijgen over de manier waarop hun sport wordt bestuurd”, zegt Kummer, voorzitter van EU Athletes (35.000 leden). Samen met de bonden voor voetballers, cricketers, rugbyers, basketballers en handballers hoopt Kummer vooral het machtige WADA op de knieën te krijgen. De Australische voorzitter van dat agentschap, John Fahey, riep zijn collega’s vorig jaar tijdens interne vergadering op „geen enkele zuurstof” te bieden aan bonden die topsporters vertegenwoordigen, zo bleek uit notulen die recent boven water kwamen.

„Achterlijk en onacceptabel”, zegt Ian Smith van cricketersvakbond FICA. „Dat zijn vervlogen tijden van een paternalistisch bestuur door oude mannen in blazers die zich bedreigd voelen door het idee dat sporters zich organiseren en werkelijk zeggenschap krijgen over hoe hun sport wordt bestuurd.”

Vooral het systeem van whereabouts is sporters een doorn in het oog. Ze zijn allemaal verplicht van tevoren aan te geven waar ze dagelijks verblijven, om onverwachte dopingcontroles mogelijk te maken. „Wij willen niet af van dopingcontroles, integendeel”, zegt Smith. „We willen een eerlijk, uitgebalanceerd systeem. Dat kan alleen als WADA uit zijn ivoren toren komt en met ons gaat praten.’’

Tot nu toe weigerde WADA elk gesprek. „De stadions zitten alleen vol vanwege de sporters”, zegt Bobby Barnes van voetballersvakbond FIFPRO. „Sporters zijn juist de zuurstof van de sport. Het is diep beledigend om te doen alsof sporters niet relevant zijn voor de sport, zoals WADA doet.”

Ondertussen stuiten de sporters telkens weer, zelfs op de Spelen, op beperkingen die het gevolg zijn van een „rigide systeem”, zoals Kummer het noemt. „Tijdens de Winterspelen van 2010 kwam een stel skiërs tijdens een training in de mist terecht. Maar ze konden niet naar een andere berg, omdat ze dan in de knoop zouden komen met hun whereabouts.”

Kummer kaartte de misstanden talloze keren aan bij WADA – tevergeefs. „,Ik ben er zelfs een keer op gewezen dat mijn Europese vakbond geen ‘W’ had, van ‘wereld’. WADA had die wel. ‘Europa telt al lang niet meer mee in de wereld’, zeiden ze. Nu al deze vakbonden gaan samenwerken, worden we echt groot. En we zullen voor hun deur staan. En als ze niet opendoen, doen wij dat zelf, met een voorhamer.”

Of het tijd wordt voor acties, in de strijd tegen zoveel onrecht? Wat de vakbonden betreft wel. Maar Kummer weet dat de actiebereidheid in de sport klein is. De angst is groot dat jarenlange trainingsarbeid verloren gaat. Om die reden mislukte twee jaar geleden een poging van Mark Tuitert om te protesteren tegen de zogenoemde ‘dr. Bibber-regel’, die het schaatsers verbood over de lijntjes op het ijs te schaatsen.

Twee jaar geleden lukte het wel: toen weigerden veel sporters in Europa op hun whereabout-formulier in te vullen waar zij Eerste Kerstdag verbleven. Kummer: „Waarom moet een sporter vertellen waar hij op Eerste Kerstdag is? Dat werd een enorme rel in Duitsland. Daar wilden ze gewoon gaan controleren.”

De sporters willen niet dwarsliggen. Ze willen dat de verhoudingen worden genormaliseerd, zegt Kummer. „Ze willen meepraten. Niet alleen over dopingcontroles, ook over andere zaken. Wij willen dat bestuurders en officials niet meer in betere hotels slapen dan hun sporters, zoals nu vaak gebeurt. Kijk naar het rugby: de officials vliegen altijd business class, de spelers economy. Dat moet gewoon afgelopen zijn.”

Zo laten de vakbonden ook al weten dat zij direct betrokken willen worden bij de oprichting van een

‘anticorruptiebureau’ voor de sport, ter bestrijding van matchfixing en omkoping. Het IOC is voorstander van zo’n WADA-achtig bureau. Maar de bonden zien de bui al hangen. Kummer: „Straks willen ze de bankafschriften van alle sporters zien. Daarvan zeggen wij nu al: maar dan ook de bankafschriften van de officials en de leden van het IOC.”