De politie wil respect: agenten krijgen een actiepak

Een nieuwe tijd breekt aan op straat: het politie-uniform wordt een militair gevechtspak. De Nederlandse politie probeert een nieuw uniform uit met een donkerblauwe, wijde overallbroek met losse zakken in hoge schoenen. Foto’s zijn nog niet beschikbaar, maar het wordt het definitieve einde van de empathische welzijnswerker in blauw. De politie vraagt respect.

Tientallen jaren gingen politie en publiek in tegenovergestelde richting. De politieagenten werden gezelliger en de mensen op straat agressiever. Volgens het koor van criminologen zeuren de mensen te veel over misdaad. Maar de misdaad met de meeste impact, geweld, wil nog niet wijken en verhardt. In de afgelopen tientallen jaren is het publiek grover, de autodief bruter, de overvaller dodelijker geworden.

Vorige week werd bekend dat de website geweldtegenpolitie.nl van de politiebonden wel 1.917 meldingen van geweld tegen politie had geregistreerd in de eerste vier maanden van dit jaar, een record. Het gaat alleen om meldingen, maar toch. Hulpverleners en politieagenten worden aangevallen door drugsgebruikers of door menigten die na te zijn afgevuld door de horeca, op straat zijn losgelaten. Nederland is grootstedelijk, de politie kent haar pappenheimers minder.

De agenten zijn de trend gaan volgen. Je gaat al mee naar het bureau als je wat te hard protesteert. De bewapening is verbeterd. En nu gaat de gemiddelde agent eruitzien als een lid van een eliteteam voor arrestaties. Dat is niet de Hollandse sfeer van schikken, plooien en polderen.

In het Nederlands Politiemuseum is te zien hoe de politie al sinds Napoleon worstelt met haar imago tussen vriendelijke veldwacht en barse dienstklopper. Historicus en uniformspecialist Jos Breukers is de conservator en tevens uniformspecialist. Hij weet hoe iedereen streeft naar de hoogste status. Vroeger was dat een net gestreken uniform met blingbling, nu is dat het actiepak. Zo kan de nationale politie zich beter onderscheiden van de rijke verzameling parapolitiewachten die de gemeente nog zelf moet inzetten.

In Apeldoorn ziet Breukers het nieuwe ideaaltype op straat. Politierekruten die zich kaalscheren en een Oakly-zonnebril dragen, het speeltje waar de ‘onopvallende’ beveiliging aan valt te herkennen. Een contrast met het wervingsaffiche van de Haagse gemeentepolitie uit de jaren tachtig. Dat is een cartoontekening waar oom agent gezellig meedoet aan het stadsgewoel.

Er is een wapenwedloop op straat. Het pistool deed na 1918 zijn intrede en sindsdien is de bewapening parallel met de stijging van het geweld alleen maar beter geworden. De vele zakken van de commandobroek kunnen worden gevuld met extra wapens, pepperspray, en meer gereedschap. Het pistool los in de open wildwestholster. Vergelijk dat met het preuts gesloten heuptasje in het verleden.

Nu kan de politie meer losgaan. Op YouTube zijn excessen te zien, want de burger surveilleert ook met zijn filmende, mobiele telefoon. Je ziet hoe wel zes agenten een fietser die tegen de richting inging, proberen te overmeesteren. Maar je ziet ook een stevige agent in zijn eentje de orde handhaven tegenover Occupy bij de ingang van Beursplein 5. Zonder zich te laten provoceren en zonder hulpmiddel. Het kan.