De partij wil rust in China, en offert mevrouw Gu op

In China is de vrouw van Bo Xilai, een in ongenade gevallen partijleider, aangeklaagd wegens moord. Zij wordt geslachtofferd om de rust te herstellen.

Ruim voor het achttiende Partijcongres van de Communistische Partij van China, komend najaar, zal Gu Kailai, echtgenote van de in ongenade gevallen partijleider Bo Xilai, wegens moord zijn berecht en veroordeeld tot de doodstraf. „De partij wil zo spoedig mogelijk af van het schandaal rond Bo Xilai. Dat verklaart waarom mevrouw Gu binnenkort terechtstaat”, zegt hoogleraar politicologie en hervormingsgezind schrijver Zhang Lifan.

Gisteravond maakte het staatspersbureau Xinhua bekend dat Gu Kailai (53) is aangeklaagd wegens „moord met voorbedachte rade” op de Britse zakenman Neil Heywood (41). Zij zou hem, samen met een eveneens aangeklaagde medewerker, vorig jaar november in de zuidwestelijke metropool Chongqing met cyanide hebben vergiftigd.

Of ook Bo Xilai, die in maart van dit jaar werd afgezet als partijsecretaris van Chongqing, wordt aangeklaagd is onbekend. Bo staat, zoals dat officieel heet, ter beschikking van het machtige Centraal Departement voor Discipline op verdenking van „disciplinaire overtredingen”. De politieke loopbaan van een van China’s meest kleurrijke politici is in ieder geval voorbij, tot grote opluchting van zijn vele tegenstanders in de partijtop.

De familie Bo was eerder dit jaar het middelpunt van een affaire die China en de partij schokte, want de havik Bo was kandidaat voor een plaats in het dagelijks bestuur van het politburo, het negen man tellend orgaan dat China bestuurt. „Niet sinds de jaren ’80 van de vorige eeuw kregen we zo’n onthutsend beeld voorgeschoteld van verdeeldheid en corruptie in de top van de partij”, aldus Zhang Lifan, een van Pekings bekendste politieke commentatoren.

De zaak kwam aan het licht toen de politiecommissaris van Chongqing, Wang Lijun, met voor de Bo’s belastende informatie over de moord op Heywood politiek asiel zocht in een Amerikaans consulaat. Wang voelde zich bedreigd door de toen nog machtige Bo Xilai. Hoogstwaarschijnlijk is het bewijsmateriaal tegen Gu Kailai, dat door het persbureau Xinhua „overweldigend en overtuigend” wordt genoemd, van hem afkomstig.

Volgens Xinhua zou Gu Heywood, met wie zij lang een zakelijke en seksuele relatie had, hebben gedood om haar zoon en haar economische belangen te beschermen. Heywood zou de familie Bo hebben geholpen met de illegale uitvoer van kapitaal en de financiering van de studies van zoon Bo Guagua aan Oxford en Harvard.

Volgens politicoloog Zhang Lifan is het zonneklaar dat Gu door een rechtbank in de provincie Anhui veroordeeld zal worden en dat haar echtgenoot Bo Xilai zal worden gespaard. „Bo is door zijn neomaoïstische campagnes nog steeds zeer populair. Hem aanklagen kan grote politieke repercussies hebben, want er is al veel onrust in het land over de kloof tussen arm en rijk.”

Voor de nagenoeg onbekende mevrouw Gu en haar in de VS verblijvende zoon Bo Guagua is geen sympathie. Moeder en zoon worden in de staatsmedia en op internet afgeschilderd als geldzuchtige, overspelige, verwesterde figuren.

Gu, die opklom van slagersassistente tot advocaat, behoort tot de klasse van de „rode prinsenkinderen” zoals de zonen en dochters van de communisten van het eerste uur worden genoemd. Net als vele andere families van rode prinsen bouwde de familie Bo in de afgelopen decennia een fortuin op dankzij afkomst en politieke connecties.

„Juist die verwevenheid tussen de partij en de rijkdom van deze families moet aan de vooravond van het Partijcongres verborgen blijven. Daarom zal het proces achter gesloten deuren en volgens een afgesproken scenario plaatsvinden. Het beste waar zij op kan hopen, is dat de doodstraf wordt uitgesproken maar niet uitgevoerd”, zegt Zhang Lifan.