Slecht nieuws uit Madrid raakt nu ook Nederland

De voortgezette crisis rond de euro dreigt er nu ook de belangrijkste oorzaak van te worden dat Nederland, Duitsland en Luxemburg mogelijk hun luxe status van kredietwaardigheid verliezen. Een van de grote kredietagenten, het Amerikaanse Moody’s, heeft deze waarschuwing de wereld ingestuurd.

Dat is even schrikken. Maar echt onverwacht is deze degradatie uit de hoogste kredietwaardigheidszone niet. Naarmate de zuidelijke lidstaten een steeds groter beroep moeten doen op de Europese fondsen, wordt de financiële positie van de eurolanden verder aangetast.

Omgekeerd hebben juist landen als Duitsland en Nederland het meest te verliezen bij een ondergang van de euro en dus ook het meeste belang bij versterking van de economieën in de zuidelijke landen.

Al willen niet alle politieke partijen dat inzien – SP en PVV bijvoorbeeld niet. Het gevaar bestaat dat wat als financieel-economische logica geldt door onvoldoende maatschappelijk draagvlak politiek onhaalbaar blijkt. Niet alleen in Nederland trouwens. Er staat dus veel op het spel bij de Tweede Kamerverkiezingen op 12 september.

Niettemin moet het effect van Moody’s waarschuwing niet worden overdreven. Wie in dezelfde klas als Duitsland blijft zitten, is relatief een goede leerling. Van een drastische stijging van de rente op obligaties hoeft ook geen sprake te zijn. Het al eerder afgewaardeerde Frankrijk heeft dat reeds ervaren.

Maar het signaal is wel serieus te nemen. Behalve de eurocrisis zijn er ook meer landenspecifieke oorzaken die tot de dreigende afwaardering leiden. Voor Duitsland zijn dat zijn betrekkelijk hoge staatsschuld en zijn kwetsbare banken. Nederland blijft met zijn economische groei achter, ook op het gemiddelde van de Europese Unie.

Maar vooral kampt Nederland met een veel te hoge particuliere schuldenlast. Moody’s is lang niet de eerste die daarop wijst.

Maar door hun vrees voor impopulaire maatregelen tonen Nederlandse politici zich nogal eens hardhorend. De aanpak van de volledige aftrekbaarheid van de hypotheekrente in combinatie met het toestaan van aflossingsvrije hypotheken geschiedt slechts mondjesmaat. Zo wordt de grootste oorzaak van de particuliere schuldenberg te laat en te laks bestreden.

Het verhaal dat politici in de verkiezingscampagne moeten durven afsteken, is dat de crisis gevolgen voor iedereen heeft. Voor burgers en overheid. Anders komt Moody’s het ons nog wat hardhandiger vertellen.