Rechter besluit dat twee van Altinks schilderijen vals zijn

Op 16 juli 1992 toonde de politie een deel van de in beslag genomen schilderijen van Jan Altink. Foto Nationaal Archief/ Spaarnestad/ Rob C. Croes

Het gerechtshof in Assen heeft gisteren geoordeeld dat de schilderijen Reitdiep en Pic de Luc niet van de Groningse Ploegschilder Jan Altink zijn, maar vervalsingen. Daarbij gaat het niet om nageschilderde werken, maar om unieke schilderijen in Altinks stijl.

Het komt zelden voor dat een rechter oordeelt dat een schilderij een vervalsing is. Het gerechtshof stelt in zijn uitspraak zelf vast dat voor een valsverklaring „een hoge bewijsstandaard nodig is”. Bij drie andere werken – nog een Altink (Groninger Landschap) en twee werken die worden toegeschreven aan Johan Dijkstra (Blauwborgje en Roggestompen) – stelt het hof dat aan de echtheid van de werken getwijfeld kan worden, maar dat de valsheid van de werken en de signatuur niet „met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid is komen vast te staan”.

Alleen Reitdiep en Pic de Luc zijn door het bedrijf Forensicon onderzocht op de samenstelling van de gebruikte verfsoorten. In Pic de Luc kwam Forensicon een kleur geel tegen die door fabrikant Talens pas in 1978, zeven jaar na het overlijden van Altink, in omloop is gebracht. Bovendien zijn in de grondverf van de schilderijen verschillende soorten wit gebruikt met vermoedelijk als doel een craquelurepatroon te krijgen zodat de schilderijen er ouder uitzien. Het hof acht onaannemelijk dat Altink dat zelf gedaan heeft.

De werken zijn in omloop gebracht door tekenleraar Cor van L. en zijn vrouw. Zij werden eerder al door het Openbaar Ministerie vervolgd, nadat begin jaren negentig een aantal veilinghuizen aangifte had gedaan. De zaak werd geseponeerd omdat de valsheid niet aangetoond kan worden. Van L. kreeg de werken terug en ontving schadeloosstelling.

De Groningse verzamelaar Johan Meijering is tien jaar geleden een civiele rechtsgang gestart, omdat hij zich opgelicht voelde door het echtpaar. „Zij waren anderhalf jaar lang mijn boezemvrienden”, zegt hij. Meijering heeft zelf alle technische onderzoeken betaald. De uitspraak van het gerechtshof noemt hij „gerechtigheid”, nadat zijn claim eerder door de rechtbank was afgewezen. De schadevergoeding moet nog geregeld worden.

„Dit is slechts een begin”, zegt Meijering. Na verschillende aangiften van hem is het Openbaar Ministerie een nieuw strafrechtelijk onderzoek gestart naar oplichting door het echtpaar Van L.