Man wil kind

Bij vrouwen ‘tikt de biologische klok’, ze bespreken hun verlangen naar een kind met vriendinnen en de omgeving vraagt ernaar. Maar hoe zit het met mannen? Hoe ziet hun kinderwens eruit?

Vrouwen hebben vaak een sterke kinderwens. Niet alleen door die beroemde biologische klok – vanaf hun 35ste worden ze steeds minder vruchtbaar – maar ook door druk van hun sociale omgeving. Ze moeten dus snel zijn, van zichzelf en van anderen. In ieder geval sneller dan mannen. Maar ze kunnen wel zelf het heft in handen nemen om hun voortplanting veilig te stellen, ook zonder vaste partner. Ze kunnen bijvoorbeeld naar de spermabank, een bekende als donor vragen, aan co-ouderschap doen of zich zwanger laten maken door een one-night-stand.

Maar hoe zit dat met mannen? Ook al hebben zij geen biologische klok, hebben zij wel een kinderwens? En zo ja, hoe ziet deze eruit?

De LHV, de Landelijke Huisartsen Vereniging, en de NVOG, de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie, heeft hier geen cijfers over. Huisarts Erik Veenhof heeft ook nog nooit een man met kinderwens op het spreekuur gehad. Volgens hem is een kinderwens bij mannen nou eenmaal minder uitgesproken dan bij vrouwen. „Als een stel met kinderwens bij mij komt, zeg ik ook altijd dat 40 procent van de vruchtbaarheid bij de vrouw ligt, 40 procent bij de man en 20 procent is van hen samen. Dan voelen mannen zich opeens ook meer aangesproken en leggen ze de kinderwens niet alleen bij hun vrouw neer.”

Maar hebben mannen niet ook een biologische klok? Willen ze ook niet liever vermijden dat ze een oudere vader worden? Veenhof: „Ja, dat zeggen ze, maar als je ziet hoeveel oudere mannen later alsnog een kind maken bij een jongere vrouw, dan vraag je je af of dat klopt.” Volgens hem speelt bij mannen de kinderwens vaak op een ander niveau. „Vaak voelen ze pas wat het is om vader te zijn als het kind er al is. Voor die tijd is hun eigen lichaam er niet echt bij betrokken. Dat is een verschil met vrouwen.” Mannen komen dus wel op zijn spreekuur mee met hun vrouw, „maar vooral als er een probleem is ontstaan met kinderen krijgen”.

Dokter Gert Dohle, uroloog-androloog van het voortplantingscentrum in het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam, ziet ook alleen mannen op zijn spreekuur als er problemen zijn met vruchtbaarheid. „Als ze merken dat er iets in hun eigen lichaam niet klopt, wordt de kinderwens een thema. Als het vanzelf gaat, staat niemand erbij stil.” Bijna 80 procent van zijn patiënten zijn mannen die vruchtbaarheidsproblemen hebben. Dohle: „In eerste instantie komen ze als deel van een paar. Als blijkt dat het aan het sperma ligt en het stel blijft daardoor ongewenst kinderloos, dan leidt dat vaak tot grote psychische problemen. Het legt een grote druk op de relatie. Mannen zien het verdriet van hun partner, maar hebben dat zelf ook.”

De kinderwens van vaders is „een onzichtbare wens”, volgens uroloog-androloog Dohle. „Er is veel stil verdriet bij mannen over dit onderwerp. Vrouwen praten er meer over met vriendinnen, hun moeder, je leest erover in de bladen. Het bestaat. Ze verwerken het daardoor vaak beter. Dat geldt niet voor mannen. Die gaan niet in de kroeg gezellig over hun kinderwens kletsen. Daarom kunnen mannen dit vaak moeilijker verwerken.” Maar, zegt hij, „als je wilt weten wat die kinderwens is, dan kun je het beste met individuele mannen spreken.”

Fotograaf Paul de Jong (53) heeft zo’n kinderwens. Dertien jaar lang had hij een vriendin. Zij is ooit zwanger geweest, maar kreeg een miskraam. Hij weet dus wel dat hij vruchtbaar is. „Maar dat piekeren werd erger, we twijfelden of we het wel konden, of we aan onze eigen opvoeding konden ontsnappen, of we die verantwoordelijkheid aankonden.” Ook de sociale druk hielp niet. „Hoe meer mensen erover begonnen, hoe meer ik blokkeerde. Ik zie het te vaak om me heen, als mensen vastzitten in hun relatie, dan nemen ze een kind om hun eigen leegte op te vullen. Dan heb je misschien afleiding, maar dat vind ik een oneerlijke oplossing. Vooral voor het kind.”

Hij heeft lange tijd een sterk verlangen naar een kind onderdrukt. Is dat gelukt? „Nee, nu heb ik jeuk. Ik ben een laatbloeier. Ja, het is een luxe dat ik als man nog steeds een kind kan willen, maar het is ook een nadeel, je kunt te lang nadenken. Ik ben jaloers op mensen die het gewoon doen.” Maar een kind forceren zou hij niet willen. „Je kunt je vriendin meestal wel zo ver krijgen om een kind van je te krijgen, maar is dat niet heel egocentrisch?”

„Natuurlijk is dat egocentrisch”, zegt horeca-eigenaar Rogier van der Linden(36). „Dat is een kinderwens altijd.” Hij wil ook graag een kind. „Als homoseksueel is het voor mij weer anders. Ik moet er sowieso extra moeite voor doen. Wij mannen hebben dat fabriekje niet hè.” Hij had een vriend, maar is nu weer alleenstaand. „Ik zag wel altijd een gezin voor me, met die Volvo, die labrador, dat kind, alleen die vrouw voorin was heel wazig.” Eerst heeft hij adoptie geprobeerd. Maar hij mocht als homo alleen adopteren in de Verenigde Staten en alle regelgeving was niet te doen. Nu zoekt hij het in co-ouderschap. „Ik wil heel graag voor mijn kind zorgen en dan samen met een moeder.”

‘Die zorgbehoefte hebben mannen net zo goed als vrouwen”, zegt Dohle. Zo ook De Jong – hij paste uit eigen vrije wil tien jaar lang op jonge kinderen tijdens zijn studie. „Ik merkte dat ik het heel leuk vond om ze te zien opgroeien. Ik merkte ook dat ik het kon, ik voelde me meer man als ik met een kind aan mijn hand door het park liep. Iedereen zei: Jij bent vast een leuke vader.”

Maar er bestaan ook mannen met kinderwens die niet willen zorgen. Ze willen ook geen band met de moeder: de zogenaamde dwangmatige voortplanters, de heteromannen die de drang hebben om zich te vermenigvuldigen.

Jurist Jelle Martens, secretaris en medewerker van stichting Meer Dan Gewenst, vertelt inderdaad dat op hun website, www.meerdangewenst.nl naast hele serieuze advertenties voor co-ouderschap ook heteromannen zich vaak als donor aanbieden. Omdat ze vader willen worden. En wel zo veel en zo vaak mogelijk. Veel heterovrouwen zoeken namelijk ook een donor op deze site. „Deze voortplanters maken daar misbruik van, ze brengen hun vaderwens op een leuke manier. Schrijven gevoelige e-mails. Dat trekt vrouwen aan, maar deze mannen willen dan de bevruchting op ‘een natuurlijke manier doen’, in plaats van insemineren. Als we ze op de site ontdekken, gooien we ze er meteen vanaf.”

Van der Linden zoekt ook op dezelfde site naar een moeder die goede afspraken wil maken. „Ik dacht eerst aan een draagmoeder, maar ik wil geen vrouw die afstand kan doen van haar eigen kind. Ik wil dat het kind groeit in een buik van een vrouwenlichaam dat mijn kind welkom heet. En er moet een klik zijn tussen mij en de moeder. Zonder te veel vragen te stellen, moet het gewoon kloppen, wat dat betreft is er geen verschil met een heterostel dat kinderen krijgt.”

Consultant Vincent Spanjer (42) wil ook vooral een band met de moeder. „De vrouw van mijn leven vinden is de belangrijkste voorwaarde om een kind te krijgen. Dat is de basis. Dan gaat de rest vanzelf. Een goede moeder is iemand die blij is met haar kind. Dat geldt ook voor de vader.” Hij kan nu pas over een eventueel kind nadenken. Waarom? „Ik denk dat ik nu meer kan relativeren en een betere vader ben. Ook steeds meer vrienden hebben kinderen en ik kan het me opeens voorstellen. Dat had je me tien jaar geleden niet horen zeggen. Vroeger had ik meer bindingsangst. En ja, ik voel wel een leeftijdsdruk. Niet zo sterk als een vrouw, maar de grens ligt ergens bij 45.” In zijn eentje zou Spanjer geen kind willen.

Volgens Ken Wright (48) zijn mannen daarom wel kwetsbaarder als het om kinderen krijgen gaat, ze zijn afhankelijk van een vrouw. Wright woont als Engelsman al 25 jaar in Nederland en is nu gelukkig getrouwd, met drie kinderen. Dat is niet altijd zo geweest. „Ik was 26, mijn toenmalige vriendin was zwanger. Ik dacht naïef: waarom niet. Geen idee wat het was. Toen ontdekte ik zes weken voor de bevalling dat mijn vriendin een relatie had met mijn beste vriend. Ik was niet meer welkom. Toen heb ik drie doden gestorven; mijn vriendin, kind en beste vriend. Ik denk dat als je wilt weten wat de kinderwens is, je dat moet vragen aan een man die zijn kind niet kan zien. Mijn kind heb ik trouwens nu wel weer gezien.”

En inderdaad, zegt hij, „mannen hebben meer tijd om kinderen te maken, maar ze zijn dan ook een stuk later volwassen!” Hun kinderwens is volgens hem ook subtieler dan bij een vrouw. „Het is misschien niet zo’n direct, fysiek, emotioneel en een allesverterend verlangen, maar wel ingrijpend. Vader zijn maakt je compleet. Je mist het als het er niet is.”

Arts Dohle ziet dat onvervulde verlangen elke dag in zijn praktijk: „Veel mannen voelen zich inderdaad niet compleet zonder kinderen. Alleen werken en vrije tijd is niet genoeg. Het hoort bij je leven. Het is ook een stukje van jezelf dat je doorgeeft.” Pas in de laatste plaats zoeken mannen een andere partner. Of ze accepteren het verlies. Voor hulp daarbij verwijst Dohle hen vaak naar Freija, de Vereniging voor mensen met vruchtbaarheidsproblemen. Die ondersteuning is vaak nodig, want ook huisarts Veenhof ziet het vaak in zijn huisartsenpraktijk: „Ongewenst kinderloos blijven is zwaar. Die kinderwens loslaten gaat niet vanzelf. Dat geldt voor vrouwen, maar ook voor mannen. Ik noem het vaak rouwen zonder tastbaar verlies.”