Gearresteerde Ierse bankier wordt door hele land gehaat

Seán FitzPatrick werd gisteren na 3,5 jaar onderzoek door het OM aangeklaagd. Zijn carrière is doorspekt met schimmige kwesties.

Hij zal zeker niet gedacht hebben zo nog eens geschiedenis te schrijven. Gisterochtend gebeurde het op de luchthaven van Dublin. Seán FitzPatrick (1948) is de eerste baas van een grote Europese bank die vanwege de kredietcrisis in de boeien is geslagen én ook daadwerkelijk strafrechtelijk vervolgd wordt.

De voormalige topman van Anglo Irish Bank was de laatste jaren al vaker gearresteerd in het kader van onderzoek naar de ondergang van de bank, maar nu moest de bankier voor het eerst voor de rechter verschijnen om daar zestien aanklachten van het openbaar ministerie aan te horen. Justitie lijkt na jarenlang onderzoek een stevig dossier te hebben opgebouwd, FitzPatrick riskeert een jarenlange gevangenisstraf.

In Ierland is het nieuws met veel gejuich ontvangen. De woede zit daar ook diep. FitzPatrick is de personificatie van alle economische problemen waarin Ierland de afgelopen jaren verzeild is geraakt. Hij wordt gehaat. Er bestaan al langer aanwijzingen dat FitzPatrick niet alleen roekeloos bankierde, maar ook strafbare feiten heeft gepleegd. Drie jaar geleden verzamelden ziedende onderwijzers zich al voor het hoofdkantoor van Anglo Irish Bank om daar Let the fat cats pay te scanderen. De bankencrisis confronteerde hen met ingrijpende bezuinigingen.

De kredietcrisis in 2008 bracht alle grote Ierse banken aan het wankelen. De Anglo Irish Bank was het diepst in problemen: de bank was de jaren ervoor ongezond hard gegroeid, gold als een prijsvechter en was vooral een belangrijke financier in de opgeblazen vastgoedmarkt.

De Ierse president van de centrale bank Patrick Honohan noemde Anglo Irish zelfs hoofdschuldig aan de Ierse sores. Hij kwalificeerde de bank eerder als „al tien jaar een destabiliserende factor” omdat zij met haar agressieve expansie concurrenten er toe dwong hetzelfde te doen.

De noodsteun aan de belangrijkste Ierse banken bracht de overheid uiteindelijk zelf aan het wankelen. De Europese lidstaat met tot dan toe behoorlijk solide overheidsfinanciën moest razendsnel aankloppen bij het IMF en collega’s uit de eurozone. Ierland kreeg 67,5 miljard euro aan noodleningen.

FitzPatrick was het boegbeeld van de bank. Eerst als bestuursvoorzitter (1986-2005), later als chairman. Onder zijn leiding werd Anglo Irish groot, een succesvol voorbeeld van de ‘Keltische tijger’-economie die Ierland ooit was.

Eind 2008 moest Fitzpatrick echter toegeven dat hij, op dat moment president-commissaris, heimelijk 87 miljoen euro bij ‘zijn’ bank had geleend. Dat bleek later zelfs meer dan 100 miljoen te zijn. Samen met andere collega’s had hij voor 150 miljoen euro aan leningen verzwegen.

Sindsdien is een keur aan omstreden transacties bekend geworden. De bestuurders van Anglo Irish gaven leningen aan bevriende zakenvriendjes uit de vastgoedwereld. Die kochten daar aandelen van Anglo Irish Bank van, zodat de financiële instelling stiekem zijn eigen beurskoers ondersteunde.

Naast marktmanipulatie wordt FitzPatrick ook verdacht van gesjoemel met de cijfers, door grote leningen van de bank vlak voor het opmaken van de jaarrekening tijdelijk elders te parkeren.

Anglo Irish werd genationaliseerd, ging failliet en leeft alleen nog voort als zwaar gedecimeerde Irish Bank Resolution Corporation. FitzPatrick zelf werd twee jaar geleden persoonlijk failliet verklaard.

Jeroen Wester