Agent twittert: deuren op slot

Politieagenten gebruiken Twitter steeds meer. Niet alleen om de burger voor te lichten, maar ook voor opsporing en interactie.

De politie heeft Twitter ontdekt. Werd er aanvankelijk geworsteld met het gebruik van sociale media, inmiddels twitteren politieagenten er op los. Ze doen meer dan voorlichten alleen; de politie zet Twitter ook in voor opsporing. En voor interactie met de burger: zo houdt politiebureau Westland elke week Twitterspreekuur.

1Opsporing. Sociale media als Twitter zijn goed te gebruiken om mensen in de gaten te houden. Dat de politie dat ook echt doet, blijkt uit een interview dat jeugdagente Inge Warringa eind 2011 gaf aan het interne politieblad Boeien. Ze vertelt dat ze een tweet las waarin een jongen opriep om een bushokje op te blazen in Stoepemaheerd, Groningen. Haar tweet terug („Goed dat we het weten”) was voldoende om hem hiervan te weerhouden en het bushokje te redden.

Maar hoe ver mag de politie gaan in het online volgen van mensen? „Alles wat een open bron is mag de politie lezen”, zegt Frank Smilda, districtschef Noord-West Groningen.

De regelgeving omtrent het gebruik van sociale media voor politieagenten loopt achter. Smilda vindt dat er behoefte is aan meer duidelijkheid over de mogelijkheden en beperkingen. Hij weet bijvoorbeeld niet zeker of het legaal is als de politie conversaties en foto’s opslaat. „Online gesprekken zijn wel openbaar. En als ik een boek uit de bibliotheek leen en gebruik voor een onderzoek, hoef ik dat ook niet te verantwoorden. Waarom zou dat met vrij toegankelijke gesprekken niet mogen? Op dit moment staat geen wet- of regelgeving in de weg die ons belet om conversaties, vriendennetwerken of foto’s te bewaren.” De politie moet zich wel houden aan een wettelijke maximale bewaartermijn van vijf jaar.

Smilda zegt dat de politie ook het recht heeft om individuen in de gaten te houden, zelfs als zij op dat moment niet verdacht worden van een misdrijf. „Dat gebeurt wel altijd in overleg met het openbaar ministerie en de burgermeester”, haast hij zich te zeggen, „maar het klopt. Het recidivecijfer in Nederland is 60 à 70 procent. Dan zijn er bepaalde groepen waarbij het gerechtvaardigd is om mensen in de gaten te houden”, aldus Smilda.

Iemand die zijn straf heeft uitgezeten is toch weer vrij? „De politie mag in het kader van de openbare orde activiteiten volgen. Er moet wel altijd een aanleiding zijn, maar dat kan ook zijn dat iemand in het verleden de fout in is gegaan. Hooligans of veelplegers kunnen we individueel in de gaten houden, zelfs al hebben ze nog geen criminele activiteiten gepleegd. Sterker nog: dat wordt van ons verwacht. Stel dat GeenStijl wél op die conversaties stuit, dan komt de politie in een kwaad daglicht te staan als we er niets tegen gedaan hebben.”

2De wijkagent. „Kampvuur op het stadsstrand Ebbingekwartier. Ziet er gezellig uit, maar open vuur mag niet. Vuur moet dus uit”, twittert de Groningse wijkagent Chris van Dijken. „Afgelopen weekend woninginbraken geweest in de Hortusbuurt. Maak gebruik van uw nachtslot, hiermee voorkom je een boel ellende”, meldt hij later.

Vooral wijkagenten maken veel gebruik van Twitter voor het communiceren met burgers. Uit het onderzoek Be connected, be social, be polite, dat is uitgevoerd bij de politie in Noord- en Oost-Gelderland, bleek dat veel mensen ervan op de hoogte zijn dat agenten twitteren en één of meerdere agentenaccounts volgen. Dat doen ze niet alleen om geïnformeerd te worden over actuele lokale zaken, maar ook om te helpen bij opsporing en preventie. Volgens het onderzoek creëert het gebruik van een massamedium als Twitter een wisselwerking tussen politie en burger en krijgt de politie een positiever imago. De informatievoorziening omtrent gebeurtenissen in de buurt verbetert en de burger heeft het gevoel dichter bij de politie te staan.

Toch zijn er nadelen: het twitteren levert de agenten ook extra druk op omdat ze ook na de dienst voor iedereen beschikbaar zijn. Buurtagent Simon Redmeyer van Noordbroek en Zuidbroek kreeg uren nadat zijn dienst afgelopen was nog tweets met de vraag of hij even langs kon komen omdat het onrustig was in de buurt. Hij besloot toen, tegen de zin van de burgemeester in, de eindtijd van zijn dienst op Twitter aan te kondigen.

„Bij Twitter dienen agenten altijd hun gezond verstand en beroepsethiek te laten overheersen”, stelt André Lammers, vakspecialist Procesondersteuning Opsporing van basiseenheid Veendam. Veendam was een van de koplopers op het gebied van socialemediagebruik. „Het nut van Twitter is het snel verzenden van oproepen of waarschuwingen. Een buurtagent kan bijvoorbeeld vlug een verzoek tweeten om een bepaalde getuige te vinden, of iemand die doorgereden is na een aanrijding. Door het retweeten krijg je een enorme dekking.”

3Politie+. Naast gebruik van het ‘gewone’ Twitter, maakt de politie ook gebruik van een intern netwerk: Politie+. Dat is niet verbonden aan Twitter, maar er grotendeels op gebaseerd. Politie+ wordt door het hele land gebruikt. De tweets zijn met tweehonderd tekens langer dan gewone tweets en het is een afgeschermde omgeving: om in te kunnen loggen dien je een politieaccount te hebben.

Het grote voordeel van een intern Twitter-netwerk is dat foto’s en video’s direct met elkaar kunnen worden gedeeld. „Je verzendt één tweet en direct weten alle collega’s wat je wilt of waarnaar je op zoek bent. Voor de opsporing van verdachten is dat ideaal”, zegt André Lammers.

Politie+ is voor de politie bovendien veel veiliger als het gaat om het onderling verspreiden van informatie. Dat heeft vooral te maken met de locatie van de servers: Twitter en Facebook draaien op servers van externe bedrijven, die zich soms in het buitenland bevinden. Juridisch kan de politie verder gaan met Politie+ dan met reguliere communicatiemiddelen. Politie-informatie mag namelijk niet zomaar in het buitenland beschikbaar komen, door afwijkende wet- en regelgeving.

Met de interne ‘politietwitter’ kunnen agenten grote bestanden versturen en een gecontroleerde discussie voeren. Dat maakt het een stuk handiger dan de ouderwetse sms.